دعا یعنی انسان، با همۀ وجود، احساس نیاز و اضطرار کند.

آداب دانی دعا

آداب دانی دعا

ساعت چهار بعدازظهر سیزده رجب، محمد هنوز در ترافیک خیابان نواب گرفتار مانده بود. مضطرب و نگران بود از اینکه نتواند به موقع به ایستگاه راه آهن برسد. قطار مشهد ساعت پنج بعدازظهر حرکت می کرد و باید زودتر خودش را به ایستگاه می رساند. ازطرفی هم خداخدا می کرد که هم کوپه ای هایش با او هم فکر باشند. در همۀ سفر هایی که با قطار رفته بود، برایش مهم بود که با چه کسانی چندین ساعت هم نشین و هم سفر می شود. بالاخره او طلبه بود و نوع پوشش و رفتار باوقارش کاملاً برای بیننده مشخص بود؛ هرچند هنوز به سن و سطح سوادِ مُعَمّم شدن نرسیده بود.
به هرترتیب، یک ربع قبل از حرکت به ایستگاه رسید. در سالن قطار، بلیط به دست دنبال کوپه اش می گشت تا بالاخره پیدا کرد. داخل کوپه، سه جوان دیگر نشسته بودند و مشغول جابه جا کردن ساک هایشان بودند. سلام کرد و وارد شد. بعد از صحبت ها و تعارف های معمول، فهمید که هم سفرانش دانشجوی رشتۀ صنایع دانشگاه علم و صنعت اند. هر سه اهل تهران بودند و نام هایشان محسن و صدرا و علیرضا. آنان نیز مانند خودش قصد داشتند لیلة الرغائب (شب آرزوها) را مهمان امام رضا (ع) باشند. قطار خیابان ها و محل های تهران و شهر ری را پشت ِ سر می گذاشت و محمد خیره خیره به سرخی خورشید در امتداد افق نگاه می کرد. دل توی دلش نبود: یک سال بود و یک لیلة الرغائب. بعد از مدتی تماشا، کتاب اصول کافی را از کیفش درآورد و مشغول مطالعه شد. بچه ها که متوجه شدند محمد طلبه است، دوست داشتند سر صحبت را باز کنند.
محسن شروع کرد: «ما که این همه راه تا مشهد می رویم، آیا واقعاً دعای ما مستجاب می شود؟»
محمد با لبخند واکنش نشان داد: «اتفاقاً الآن داشتم روایتی در همین موضوع می خواندم که نسبت دعا و استجابت، مانند نسبت ابر و باران است و خداوند حیا می کند از اینکه دعای بنده اش را مستجاب نکند.»
صدرا با خوش حالی گفت: «پس خیلی باید امیدوار باشیم.»
ـ نه تنها باید امیدوار باشیم، بلکه باید یقین داشته باشیم که دعایمان مستجاب می شود؛ گویی اجابت هم اکنون پشت در خانۀ ما منتظر است تا ما دعا کنیم. خود دعا کردن و طلب کردن اهمیت دارد و باعث رشد انسان می شود، تاآنجاکه گفته اند: «دعا مغز عبادت است.» برای همین باید یادمان باشد که دعا کردن فقط برای ایام سختی و مشکلات نیست؛ بلکه انسان هرچه بیشتر رشد می کند، بیشتر نیاز به خدا را حس می کند و دست نیازش بلندتر است. اتفاقاً صدای کسی که دائماً مشغول دعاست، برای فرشتگان آشناست و وقتی در سختی ها درخواستی از خدا دارد، فرشتگان می گویند: «این صدا برای ما آشناست»؛ درنتیجه، زمینۀ اجابتش فراهم می شود. دعا درحقیقت، طلب درونی است؛ نه صِرف بیان الفاظ. دعا یعنی انسان، با همۀ وجود، احساس نیاز و اضطرار کند.
علیرضا که تا حالا ساکت بود، گفت: «من شنیدم انسان باید از درخواست کردن خود خسته نشود و حاجاتش را تکرار کند؛ ولی آیا این خلاف ادب نیست؟ اصلاً خدا که می داند ما چه مشکلاتی داریم؛ آیا واقعاً لازم است که ما درخواستمان را بر زبان بیاوریم؟»
ـ بگذارید ببینیم دراین باره حدیثی وجود دارد؟... بله...، بله اینجاست. امام صادق (ع)فرموده اند: «خداوند اکراه دارد از اینکه مردم با پافشاری، از یکدیگر درخواست کنند؛ ولی دوست دارد بندگان برای درخواست از او اصرار و استمرار به خرج دهند.» البته می دانیم که اصرار و خسته نشدن از درخواست، به معنای عجله داشتن برای اجابت دعا نیست. همچنین با اینکه او نیاز های تک تک بندگان را می داند، دوست دارد ایشان درخواست خود را بر زبان بیاورند؛ زیرا خودِ این درخواست کردن رابطۀ جدید تربیتی برای بنده فراهم می کند.
محسن پرسید: «محمدآقا، دربارۀ دعای فردی و جمعی هم دستور خاصی داریم؟»
محمد با حرکت سر به نشانۀ تأیید گفت: «در روایات آمده است که اگر چند نفر با هم یک دعا کنند، قطعاً در آستانۀ اجابت قرار می گیرد؛ لذا امام صادق (ع)هنگام دعا کردن، زن ها و بچه ها را جمع کرده و بعد دعا می کردند. البته بهتر است که انسان درخواست خود را برای دیگران نیز بخواهد؛ زیرا هیچ دعایی سریع تر از دعای مؤمن برای مؤمنِ دیگر اجابت نمی شود. ضمن آنکه وقتی مؤمنی برای مؤمن دیگر دعایی می کند، فرشتگان دو برابرِ همان را برای او دعا می کنند و مطمئناً دعای فرشتگان بیشتر در معرض اجابت است.»
علیرضا ضمن اینکه برای محمد و بقیه چای می ریخت، پرسید: «درست است که موقعیت زمانی و مکانی هم در اجابت دعا تأثیر دارد؟»
صدرا سخن او را تأیید کرد و گفت: «برای همین است که ما می خواهیم حاجات خود را در چنین روزی و چنین مکانی مطرح کنیم.»
توضیح محمد چنین بود: «همین طور است؛ اما زمان های دیگری نیز برای دعا سفارش شده است: هنگام نزول باران، بعد از نماز صبح و عصر و مغرب، هنگام اذان و قرائت قرآن و از همه مهم تر، هنگام سحر. حضرت یعقوب(ع)وقتی خواست برای فرزندان خود استغفار کند، سحر را برای این کار برگزید. همچنین برای دعای برخی افراد امید اجابت بیشتری است؛ مانند مریض ها، حاکمان عادل، حاجیان، مجاهدان در راه خدا، انسان های مظلوم، روزه داران و دعای پدر و مادر برای فرزند و دعای فرزند برای پدر و مادر.»
در ادامه، محمد به برخی آداب دعا نیز اشاره کرد: «سفارش شده است که دعا را با حمد، استغفار، تکبیر، تهلیل و از همه مهم تر، ذکر صلوات زینت بخشیم. حتی گفته اند دعای مؤمن بالای سرش سرگردان است و صلوات سبب می شود این دعا به عوالم ملکوت صعود کند.»
بچه ها تازه گرم صحبت شده بودند که صدای مهمان دار در سالن پیچید: «نماز، نماز...» قطار برای نماز در ایستگاه ایستاده بود. محمد کتاب را بست و همراه دوستان جدیدش به سوی نمازخانه حرکت کرد.

فرآوری شده از کتاب: چرا دعایم اجابت نمی شود؟،عبدالله محمدی،انتشارات آستان قدس رضوی،معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی


مطالب مرتبط