وقف، بهترین پشتوانه و سرمایه برای وقف کننده به حساب می آید.

آنچه برای انسان می ماند!!!

آنچه برای انسان می ماند!!!

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): «سَبْعَةُ أَسْبَابٍ يُكْتَبُ لِلْعَبْدِ ثَوَابُهَا بَعْدَ وَفَاتِهِ رَجُلٌ غَرَسَ نَخْلًا أَوْ حَفَرَ بِئْراً أَوْ أَجْرَى نَهَراً أَوْ بَنَى مَسْجِداً أَوْ كَتَبَ مُصْحَفاً أَوْ وَرِثَ عِلْماً أَوْ خَلَّفَ وَلَداً صَالِحاً يَسْتَغْفِرُ لَهُ بَعْدَ وَفَاتِه‏»؛

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند: هفت چیز است که بعد از مرگِ آدمی، ثواب آن ها برایش نوشته می شود: مردی که درخت خرمایی بکارد یا چاه آبی حفر کند یا نهری جاری سازد یا مسجدی بسازد یا کتابی بنویسد یا دانشی از خود به ارث بگذارد، یا فرزند شایسته ای بر جای نهد که بعد از مرگش برای او از خدا آمرزش بخواهد.[1]

انسان موجودی است با حیات پایدار و نیازهای برقرار و هیچ راهی برای تأمین نیازهای خود جز استفاده از محصول عملش ندارد.[2] چون بعد از اینکه مرگ انسان فرارسد رابطه اش با خویشان و دوستان و اموالش قطع شده[3] و انسان می ماند و عملکرد گذشته و نیازهای آینده اش.[4] مهم ترین منابع انسان برای تأمین نیازمندی های حیات اخروی اش از این قرار است:

استفاده از ایمان و اعمال صالح گذشته که بر اساس اینکه دنیا به منزله فصل کشت و آخرت (که با مرگ آغاز می شود) به منزله فصل برداشت است، [5] به کمک انسان آمده و تبدیل به اقلام مورد نیاز انسان می شود.[6]

ولی انسان هست و ابدیت و مختصر اعمالی که در گذشته انجام داده، راستی این اعمال دست و پا شکسته ما تا چقدر و چه زمان می تواند نیازهای ما را تأمین کند؟! لذا انسان نیاز به منابعی دارد که با مرگ انسان برقرار باشد و پشتوانه ای برای تأمین نیازمندی های بی پایان او باشد. وقف یکی از مهم ترین آن منابع است؛ زیرا وقف درباره اموالی است که اصلش باقی می ماند و تا دنیا برقرار است مورد استفاده و بهره برداری قرار می گیرد و هیچ کس حق تغییر کاربری آن را ندارد، لذا برای همیشه و به نسبتی که مورد بهره برداری قرار می گیرد پاداشی برای واقف نیز منظور می شود، همین طور شخص واقف برای همیشه مورد عنایت دعای خیر همه کسانی قرار می گیرد که از موقوفه در طول تاریخ استفاده می کنند و برای واقفین طلب آمرزش کرده و نثار روحشان فاتحه می خوانند.

5c1b430bf2f36.jpg

بنابراین آنچه انسان در راه خدا به عنوان احسان و انفاق، خمس و زکات، صدقه جاریه، وقف و مانند آن هزینه می کند نه تنها از دست انسان نمی رود؛ بلکه برای انسان باقی می ماند و در واقع آن بخشی از اموال، مال واقعی انسان به حساب می آید که یا در دنیا برای تأمین نیازمندی های خود و خانواده اش هزینه کرده است و یا در راه خداوند از ظریق وقف و صدقه و مانند آن به مصرف تأمین نیازمندی های اجتماعی رسانده است.[7]

لذا رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: مال تو همان چیزی است که با انفاق در راه خدا پیش از فرارسیدن مرگت به آخرت می فرستی و آنچه نگه می داری و از خود برجای می گذاری مال تو نیست، بلکه مال وارث تو می باشد.[8] و با همین نگاه است که رسول اکرم صلی الله علیه و آله هنگامی که گوسفندی را ذبح کردند و جز سردستش همه اش را انفاق کردند، عایشه گفت: جز سردستش چیزی باقی نماند، رسول خدا صلی الله علیه و آله در پاسخ او فرمودند: جز سردستش همه آن باقی ماند.[9]

یا امام رضا علیه السلام هنگامی که در روز عرفه تمام دارایی اش را بین مردم تقسیم کرد، فضل بن سهل به حضرت گفت: این کار شما خسارت است، آن حضرت در پاسخش فرمودند: این کار نه تنها غرامت و خسارت نیست، بلکه غنیمت و بهره بردن است و بعد به او فرمودند: هزینه کردن چیزی را که در عوض آن اجر و پاداش و کرامت های الهی را به دست می آوری غرامت و خسارت مپندار.[10]

و شاید به همین خاطر است که کسانی که اهل انفاق نبوده اند در بدو ورود به آخرت به هنگام رسیدن مرگ شان تقاضای بازگشت به دنیا می کنند تا اموال شان را در راه خدا انفاق کرده و اهل صدقه و وقف و مانند آن باشند[11] و از آن در راه تأمین نیازمندی های آخرتی خود مدد گیرند. تقاضایی که هرگز برآورده نشده و این افراد حسرت به دل، وارد عالم برزخ می شوند[12] و در قیامت نیز افسوس می خورند که ای کاش برای آخرت خود چیزی از پیش می فرستادند.[13] بنابراین وقف بهترین پشتوانه و سرمایه برای وقف کننده به حساب می آید.

منبع: کتاب وقف از منظر آیات و روایات، علی اکبر تقی زاده، ص33-35.



پی نوشت ها:

[1]. حکمت نامه پیامبر اعظم، ج 4، ص293.

[2]. نجم، 39.

[3]. شعراء، 88.

[4]. قصص، 84.

[5]. حکمت نامه پیامبر اعظم، ج 5، ص 526.

[6]. آل عمران.

[7]. مجموعه ورام، ج1، ص 156.

[8]. الگوی مصرف از نگاه قرآن و حدیث، ص92.

[9]. همان، ص 94.

[10]. بحارالانوار، ج 49، ص100.

[11]. منافقون، 10.

[12]. منافقون، 11.

[13]. فجر، 24.


مطالب مرتبط