امروزه دیگر شغلی به نام «سقایی» در حرم مطهر وجود ندارد اما هنوز سقاخانه ها پابرجا بوده و هرروز ….

آیا می دانید به چه کسانی در حرم «سقا» می گفتند؟
۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ 900 231.8 KB 12 0

آیا می دانید به چه کسانی در حرم «سقا» می گفتند؟

با شنیدن نام «سقا» یاد و خاطره امام حسین (ع)، حضرت ابالفضل العباس (ع) و همه شهدا و تشنه لبان کربلا در ذهن تداعی می شود.

5af162b68d258.jpg

آری «سقا»، نام زیبایی است. نامیست پر از رشادت و ایثار. یکی از معانی این لغت آب دهنده است؛ کسی که به تشنه لبان آب می نوشاند. می خواهیم پیشه ای به نام «سقایی» را که در گذشته در حرم مطهر امام رضا (ع) وجود داشته و افرادی که آنها را در گذشته «سقا» می نامیدند؛ معرفی نماییم.

در زمان های گذشته (عهد صفویه) در شهر مشهد و حرم مطهر آب لوله کشی وجود نداشت؛ لذا در مجموعه حرم، کسانی به نام «سقا» وجود داشتند که وظیفه تأمین آب مورد نیاز زائران در سقاخانه و دیگر قسمت های حرم را بر عهده داشتند. «سقاباشی» وظیفه داشت هزینه سالانه سقاخانه[1] نظیر تهیه یخ و تامین روشنایی را برآورد کرده به اطلاع ناظر و متولی برساند.

5af162e9abe49.JPG

شغل سقایی مختص سقاخانه نبود؛ آنان غیر از تأمین آب، وظایف دیگری مثل تطهیر حرم مطهر، نظافت حوض صحن عتیق (انقلاب) و انجام خدمات در مراسم تعزیه خوانی را بر عهده داشتند.

در اسناد دوره صفویه به اصطلاح «سقایان آب پاش صحن» که به نظر می رسد کار شستشوی صحن را انجام می دادند و نیز به سقایان سرطاس (نوعی ظرف) و راویه کش (حمل کننده مشک آب) اشاره شده است.

امروزه دیگر شغلی به نام «سقایی» در حرم مطهر وجود ندارد اما هنوز سقاخانه ها پابرجا بوده و هرروز تعداد زیادی از زائران با نوشیدن آب گوارای این سقاخانه ها سیراب می شوند. قدیمی ترین سقاخانه حرم، سقاخانه صحن انقلاب است که به نام «سقاخانه اسماعیل طلایی» مشهور است.

از دیگر سقاخانه های موجود در مجموعه حرم مطهر می توان به سقاخانه صحن قدس وسقاخانه صحن انقلاب (عتیق) اشاره کرد.

منبع (با اندکی تلخیص): آئین های حرم مطهر رضوی؛ علی اخوان مهدوی؛ رضا نقدی

-----------------------------------

پی نوشت:

1- جایی که در آنجا آب برای تشنگان ذخیره کنند و آنجا را متبرک دانند. (فرهنگ فارسی معین )


مطالب مرتبط