رویکرد کشور ما از همان ابتدایی‌ ترین برنامه، یعنی برنامه‌ای که در سال 1327 تدوین شد، این بود که نفت بفروشیم و کالاهای لازم را وارد کنیم. یک سیکل غلط...

انقلاب و اقتصاد
۲ اسفند ۱۳۹۶ 58 14.5 KB 17 0

انقلاب و اقتصاد

رویکرد کشور ما از همان ابتدایی‌ ترین برنامه، یعنی برنامه‌ای که در سال 1327 تدوین شد، این بود که نفت بفروشیم و کالاهای لازم را وارد کنیم. یک سیکل غلط ...

اشاره: انقلاب اسلامی برای تحقق اهداف اقتصادی خود، دارای برخی امکانات بوده وبا برخی موانع نیزروبه‏رواست. آیت الله دری نجف آبادی مسئول دفتر نماینده ولی فقیه در استان مرکزی و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در جمع فعالین فرهنگیِ مشهد در باب دستاوردها و معضلات اقتصادیِ انقلاب سخنانی ایراد کرده است. به سبب اهمیت بحث، یادداشتی از این جلسه تهیه شده است که در ادامه از نظر خواهید گذراند.

مقدمه

انقلاب اسلامی ایران، ایدئولوژی جدیدی در دنیا مطرح کرد که قبل از آن در جامعه‌ی جهانی مطرح نشده بود. امام (ره) سر فصلی جدید از اسلامی که بر مبنای ولایت و فقاهت بود به روی بشریت باز کرد. سر فصلی مبتنی بر کرامت، سربلندی، استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی که برای سال‌های سال زمینه‌ی کارهایی جدید رافراهم کرد. کار‌هایی که با استفاده از آنها، و با توجه به آنها می‌توانیمدر زمینه‌های مختلف در برابر بلوک‌های شرق و غرب بایستیم. لذا کار پژوهشی به عنوان کار نظری وظیفه‌ی همه است.

دو مدل کارفرمایی

هنگام پیروزیِ انقلاب، دو مکتب اقتصادی بر دنیا حاکم بود. یک مکتب، مکتب کاپیتالیسم و سرمایه داری است که متعلق به اردوگاه غرب است. مکتب دیگر مکتب مارکسیسم است که به اردوگاه شرق تعلق دارد. حرف و درونمایه‌ی هر دوی این مکتب‌ها مسائل اقتصادی است. دلیلش هم این است که در دنیای غرب و شرق غیر از اقتصاد،مساله‌ی دیگری مطرح نیست. آنجا دیگر حرفی از دین و مذهب زده نمی‌شود.این دو مکتب، دو نوع مالکیت و دو مدل کارفرمایی را مطرح کردند.

مدل سرمایه داریِ غربی در اختیار بخش خصوصی است و به جای یک کارفرمای بزرگ، صدها کارفرمای ریز و درشت در زمینه‌های مختلف زندگی مردم وجود دارد. جنبشی که اخیرا در غرب به وجود آمد با نام 99 درصدی‌ها، به خاطر وجود همین کارفرماهاست. در جامعه‌ی 300 میلیونی آمریکا، 3 میلیون کارتل و کارفرما وجود دارد که به صورت عنکبوتی در همه‌ی عرصه‌های داخلی و بین المللی وجود دارند.برای نمونه، نوشابه کوکاکلا که از کوچکترین کالاهاست، در هرجایی از دنیا که شعبه داشته باشد، بخشی از سود آن شعبه به شرکت اصلی و کارفرمای اصلی می‌رسد. کارفرماها مانند مکنده‌هایی هستند که خون همه را می‌مکند. دموکرات و جمهوری‌خواه هر دو به دنبال غارت بیشتر منابع هستند.

در بلوک شرق نیز یک کارفرما وجود داشت. اما در این بلوک به جای بخش خصوصی و غیر دولتی، کارفرمای اصلی بخش دولتی بود. نظام شوروی سابق، به عنوان کارفرمای بزرگ نقش آفرینی می‌کرد و همه از او اطاعت می‌کردند. الان نیز در چین اینگونه است. اما قطعا هر دوی این مکتب‌ها مقابل حرکت اسلام هستند.

اقتصاد اسلامی، نتیجه انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی، ایده و اندیشه جدیدی به نام اقتصاد اسلامی مطرح کرد. ایده ای که در آن نه بخش خصوصی کارفرمای بزرگ استو نه بخش دولتی. در اسلام همه در چهارچوب قانون اختیار و آزادی دارند. اسلام با فطرت مقابله نکرده است لذا مالکیت خصوصی را نفی نمی‌کند. مارکسیست‌ها نیز بعد فهمیدند چه قدر از نفی مالکیت خصوصی ضربه خوردند. مالکیت خصوصی به معنای غربی را نیز اسلام رد می‌کند. بخش خصوصی در غربهر کاری می‌خواهد می‌کند. این بخش خصوصی به حدی پیش رفته که حتی قدرت را تصاحب کرده است. حتی جنگ و صلح نیز در جهان بر مبنای خواست و منافع آنها استدر حالی که اسلام 1400 سال پیش فرموده است که هر کس ثروتمندی را به خاطر ثروتش احترام کند، دو ثلث دینش از دستش خواهد رفت. ثروتی که خودش ارزش تلقی شود و بازدارنده باشد و در خدمت اهداف متعالی انسانی نباشد باید با این برخورد کرد. لذا اقتصاد اسلامی مبنای مکاتب اقتصادی غرب را نشانه گرفت و گفت اصل مالکیت از آن خداست و مالکیت در دنیا اعتباری و قراردادی است. همه‌ی ما خلیفه و جانشین خدا هستیم. اموال نیز مال خدا و پیامبر است تا جامعه را اصلاح کنند.این تئوری راه جدیدی را برای بشریت گشود.

منابع عظیم و غنی

امام صادق (ع) در روایتی می‌فرمایند: «إنّ بقاءالمسلمین وبقاءالاسلام أنتصیرالأموال عندمنی عرف فیهاالحقّ ویصنع فیهاالمعروف وإنّم نفناءالمسلمین...» یعنی همانابقای مسلمانان واسلام،درایناست که گردشثروتدرنزدکسانی باشدکه حقّ اموال ووظیفه خودرانسبت به آن می‌شناسندوبه معروف،عمل می‌کنند.و متقابلاً یک یا ازعوامل نابودی مسلمانان واسلام،این است که سرمایه دردست افرادی به گردش درآید که حقّ ثروت ومسئولیت خود را نسبت به آن نشناخته و با آن ، کار پسندیده ‌ای انجام نمی‌دهند.»

ما در عرصه اقتصاد اسلامی کتاب‌ها و منابع بسیاری داریم. کتاب الحیاة، کتاب اقتصادُنای شهید صدر، کتاب فقر و توسعه حکیمی و ... بسیار کتاب‌های ارزشمندی هستند. در باب اقتصاد اسلامی ده‌ها روایت وجود دارد. در کتابِ ارزشمند وسائل الشیعه، 31 باب به مساله اقتصاد اختصاص دارد. ما با تکیه بر این منابع عظیم، مبانی اهداف و صد‌ها مساله‌ی دیگر می‌توانیم به عنوان یک مکتب انسان ساز و با ارزش قدم‌های بلندی را در مسیر کرامت و مسئولیت انسان‌ها عرضه کنیم.رهبر معظم انقلاب نیز با تکیه بر همین معارف اقتصاد مقاومتی را مطرح کردند. مهمترین ویژگیِ این مدل اقتصادی تکیه بر امکانات و توان داخلی است.

مشکل همیشگی
رویکرد کشور ما از همان ابتدایی‌ترین برنامه، یعنی برنامه‌ای که در سال 1327 تدوین شد، این بود که نفت بفروشیم و کالاهای لازم را وارد کنیم. یک سیکل غلط که تا امروز نیز ادامه پیدا کرده است. اقتصاد اگر قرار است مقاومتی و درون زا باشد، باید حتی مواد اولیه را نیز خودش تولید کند درحالی که درکشور ما حتی چادر و عمامه نیز وارداتی است!

اقتصاد مقاومتی یک نظام اقتصادی است. این اقتصاد به معنای اقتصاد ریاضتی و ... نیست. اساتید ما، دانشگاه‌های ما باید این اقتصاد را تئوریزه کنند و ما نیز همت داشته باشیم و بهره وری را جدی بگیریم. ما باید بخش‌های دانشگاه و صنعت را به هم متصل کنیم. ظرفیت‌های کشور ما خیلی زیاد است. البته اینکه اقتصاد مقاومتی تا چه حد به تحقق پیوسته است باید گفت این بخش را باید دانشگاه تدوین کند. باید مشخص شود که منظور از اقتصاد مقاومتی چیست؟

دستاوردهای انقلاب

در حال حاضر ما در اقتصاد مشکل داریم و البته نقد‌هایی که می‌شود به این معنا نیست که هیچ کاری انجام نشده است. بعد از انقلاب کارهای زیادی انجام شده است. در اول انقلاب کلبرق شبکه ما 6700 مگاوات بود در حالی که این توان الان به هفتاد هزار مگاوات رسیده است.شاخص امید به زندگی در اول انقلاب، 54 سال بود اما الان 74 سال است. در زمینه‌ی بهداشت و درمان، ما توانستیم 8500 کیلومتر از مرز‌های کشورمان را در برابر نفوذ هرگونه بیماری حفظ کنیم و ...


مطالب مرتبط