اسلام نسبت به صله رحم و كمك و حمايت و محبت نسبت به خويشاوندان اهميت فوق العاده ‏اى قائل شده است.

اهمیت ارتباط با خویشاوندان(صله رحم)

اهمیت ارتباط با خویشاوندان(صله رحم)

ارتباط و دیدار با خویشاوندان و کمک به آن ها، از آموزه‌ های اخلاقی اسلام است. اهمیت صله رحم در اسلام به حدی است که می ‌توان گفت جزء اولویت‌ های بزرگ اسلامی است.

خداوند در قرآن قطع صله رحم را به عنوان یکی از صفات فاسقان معرفی کرده و می فرماید: «آنها پيوندهايى را كه خدا دستور داده بر قرار سازند قطع مى كنند»(وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ‏).

گرچه آيه فوق از احترام به همه پيوندهاى الهى سخن مى گوید، ولى بدون شك پيوند خويشاوندى يك مصداق روشن آن است. و بسيارى از مفسران اين آيه را ناظر به خصوص به قطع رحم و بريدن رابطه خويشاوندى دانسته ‏اند.

اسلام نسبت به صله رحم و كمك و حمايت و محبت نسبت به خويشاوندان اهميت فوق العاده ‏اى قائل شده است و قطع رحم و بريدن رابطه از خويشان و بستگان را شديدا نهى كرده است.

اهميت صله رحم تا آنجا است كه پيامبر اسلام (ص) مى‏ فرمايد: صِلَةُ الرَّحِمِ تَعْمُرُ الدِّيَارَ وَ تَزِيدُ فى الْأَعْمَارِ وَ إِنْ كَانَ أَهْلُهَا غَيْرَ أَخْيَارٍ: «پيوند با خويشاوندان شهرها را آباد مى ‏سازد، و بر عمرها مى ‏افزايد هر چند انجام دهندگان آن از نيكان هم نباشند»(سفينة البحار جلد 1 صفحه 514).

در سخنان امام صادق (ع) مى ‏خوانيم: صَلِّ رَحِمَكَ وَ لَوْ بِشَرْبَةٍ مِنْ مَاءٍ وَ أَفْضَلَ مَا يُوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ كَفُّ الْأَذَى عَنْهَا «پيوند خويشاوندى خويش را حتى با جرعه ‏اى از آب محكم كن و بهترين راه براى خدمت به آنان اين است كه (لا اقل) از تو آزار و مزاحمتى نبينند»(سفينة البحار جلد 1 صفحه 514)

زشتى و گناه قطع رحم به حدى است كه امام سجاد (ع) به فرزند خود نصيحت مى‏كند كه از مصاحبت با پنج طايفه بپرهيزد، يكى از آن پنج گروه كسانى هستند كه قطع رحم كرده‏اند: ... وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْقَاطِعِ لِرَحِمِهِ فَأَنَّى وَجَدْتُهُ مَلْعُوناً فى كِتَابِ اللّه ‏ «بپرهيز از معاشرت با كسى كه قطع رحم كرده كه قرآن او را ملعون و دور از رحمت خدا شمرده است»(سفينة البحار ماده رحم).

در سوره محمد ص آيه 22 مى ‏فرمايد: «فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَكُمْ أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ ... شما كه در زمين فساد مى‏كنيد و قطع رحم مى ‏نمائيد مشمول لعنت خدا هستيد و از رحمت او دور»!

قرآن نسبت به قاطعان رحم و برهم‏ زنندگان پيوند خويشاوندى تعبيرات شديدى دارد، و احاديث اسلامى نيز آنها را سخت مذمت كرده است.

از پيامبر اسلام (ص) پرسيدند: مبغوضترين عمل در پيشگاه خداوند كدام است؟ در پاسخ فرمود: «شرك به خدا». پرسيدند بعد از آن؟ فرمود:«قطع رحم»(سفينة البحار ماده رحم)

علت اينكه اسلام نسبت به نگهدارى و حفظ پيوند خويشاوندى اين همه پافشارى كرده اين است كه هميشه براى اصلاح، تقويت، پيشرفت تكامل و عظمت بخشيدن به يك اجتماع بزرگ، چه از نظر اقتصادى يا نظامى، و چه از نظر جنبه‏ هاى معنوى و اخلاقى بايد از واحدهاى كوچك آن شروع كرد، با پيشرفت‏ و تقويت تمام واحدهاى كوچك، اجتماع عظيم، خود به خود اصلاح خواهد شد.

اسلام براى عظمت مسلمانان از اين روش به نحو كاملترى بهره ‏بردارى کرده است، دستور به اصلاح واحدهايى داده كه معمولا افراد از كمك و اعانت و عظمت بخشيدن به آن روگردان نيستند. زيرا تقويت بنيه افرادى را توصيه مى‏كند كه خونشان در رگ و پوست هم در گردش است، اعضاى يك خانواده‏ اند، و پيداست هنگامى كه اجتماعات كوچك خويشاوندى نيرومند شد، اجتماع عظيم آنها نيز عظمت مى ‏يابد و از هر نظر قوى خواهد شد، شايد حديثى كه مى‏گويد: «صله رحم باعث آبادى شهرها مى‏گردد به همين معنى اشاره باشد».

یادداشت: علی کفشگر فرزقی

منبع: تفسیر نمونه ذیل آیه 27 سوره بقره


مطالب مرتبط