پیروزی انقلاب اسلامی باعث برهم خوردن معادلات جهانی و شکل گیری نظم نوینی شده است که جهان اسلام به عنوان یک قدرت جهانی مطرح شده است.

بهت و حیرت شرق و غرب

بهت و حیرت شرق و غرب

پس از جنگ جهانی دوم و سلطه قدرت های پیروز در جنگ بر همه معادلات جهانی این تلقی کهانچه دو ابرقدرت شرق و غرب ذیل تفکر کمونیسم و لیبرال دموکراسی به همه جهان ارائه می دهند وتنها مسیر پیشرفت و اداره جوامع بشری است تثبیت گردید. تفکراتی که دین را افیون ملتها تلقی می کرد و فیلسوفان غربی از پایان عصر دین و معنویت در جهان خبر می دادند. در چنین شرایطی جهان شاهد پیروزی نهضت اسلامی مردم ایران بود که رهبری آن را یک عالم دینی بر عهده داشت. انقلابی که با پیروزی خود بسیاری از انگاره های غلط و تثبیت شده #نظام_بین_الملل همچون جدایی دین از سیاست را دچار چالش جدی کرد. این رخداد بهت و حیرت قدرت های بزرگ جهان را بدنبال داشت. زیرا از تجزیه و تحلیل انقلاب اسلامی که با پرچمداری دین و شعارهای دینی انجام گرفته بود عاجز بودند. در بیان این موضوع(پيتر شولاتور) نويسنده مشهور آلمانی می‌گويد: (اكنون نهضت بازگشت به دين و مدينه فاضله آغاز شده است؛ بنابراين جهانيان به بركت انقلاب اسلامی‌، يافته‌اند كه تنها راه سعادت، اسلام است.)1

تاثیرات انقلاب اسلامی در عرصه بین الملل در احیا هویت دینی و زنده نمودن معنویت در جهان کنونی خلاصه نمی شود، بلکه با حرکت عمیق و دامنه دار خود بر تعاملات جهانی نیز اثر گذاشت، تا آنجا که «جان. ال. سپوزتيو» اندیشمند غربی می‌گويد: « دوست و دشمن متفق‌اند كه انقلاب ايران، تأثير بسزايی‌ بر جهان اسلام و غرب داشته است.)2

چگونگی و چرایی این تاثیرات را می توان در اندیشه و گفتار بسیاری از اندیشمندان و صاحبنظران غربی جستجو کرد، انچنانکهال مولرنویسنده برجسته اتریشی می گوید: (نهضت موفقیت امیز خمینی در ذات خود یک انقلاب فرهنگی جامع و فراگیر علیه غرب و ارزش های آن دربرداشت. مثال ایران مجددا نشان داد که تصورات غربی مبنی بر این که فرهنگ های خارج از جغرافیای اروپا و امریکا با ماشین و تکنیک و آسمان خراش ، ارزش های غربی را نیز خواهند پذیرفت باطل و گمراه کننده بود.) 3

احیا هویت دینی و معرفی اسلام بعنوان یک مکتب وحیانی در مدیریت فردی و اجتماعی بشر، از سوی دیگر باعث بر هم خوردن توازن نظام دو قطبی جهان که میان دو گفتمان لیبرالیسم و کمونسیم بوجود امده بود شده است.

دنیا تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی میان دو ابرقدرت تقسیم شده بود و هر کشوری باید منافعو امنیت خود را در اردوگاه لیبرالیسم غربی یا کونیسم شرقی تعریف می کرد، اما پیروزی انقلاب اسلامی با شعار (نه شرقی نه غربی) باعث شکل گیری گفتمان جدیدی در عرصه بین الملل شد و وضعیت متفاوتی را رقم زد تا انجا کهاقای برومبرژه ایران شناس فرانسوی می گوید:( انقلاب ایران بر هم زننده و اخلال افرین است. این انقلاب بر هم زننده توازن قوای قدرتهای جهانی است . ...... این انقلاب مشروعیت روابط بین الملل را زیر سوال برده است.)4

انقلاب اسلامی با حرکت دامنه دار و عمیق خود موجب چالش جدی نظام دو قطبی شد و نهایتا فروپاشید. همچنان پس از فروپاشی شوروی و تضعیف غرب بر سر ایجاد نظام تک قطبی یا چند قطبی در جهان اختلافات جدی بوجود امده است و قدرتهای بزرگ جهانی ، جهان اسلام را به عنوان یک قدرت نوظهور در سطح بین الملل پذیرفته اند.

این تاثیرات در میان افکار عمومی دنیا ، در کنار پیشرفت های همه جانبه ملت ایران و فائق آمدن بر مشکلات و توطئه های قدرتهای بزرگ امروز انقلاب اسلامی را به عنوان الگویی نو و سازنده در میان اندیشمندان جهان و بسیاری از ملتهای مسلمان و غیر مسلمان مورد توجه قرار داده است و بسیاری از چشم ها به سوی ایران دوخته است. این موضوع را اقای «دانيل پايپس» رئيس انستيتو پژوهش‌های‌ سياست‌های‌ خارجی‌ آمريكا در سخنرانی سال 1989 در استانبول تركيه به خوبی بیان می کند: (امروز ايران به مشابه يك آزمايشگاه است. اگر اين تجربه موفق شود، جسارت مسلمانان كشورهای‌ ديگر هم بيشتر خواهد شد. ما تا ده سال پيش حساسيت خاصی‌ نسبت به اسلام نداشتيم، اما امروز اين‌طور نيست و همه ما نسبت به اين پديده‌ی جديد در ايران بايد با حساسيت بيشتری‌ برخورد كنيم. امروز مسلمين جهان به ايران نظر دارند و از آن الگوبرداری‌ می‌كنند.)

-------------------------------

پی نوشت :

1- حاجتی، مير احمدرضا؛ عصر امام خمينی(ره)، ص 53

2- اسپوزيتو، جان.ال؛ انقلاب اسلامی و بازتاب جهانی آن، دكتر محسن مدير شانه چی، ص 325

3- ماهنامه اسلام وانقلاب، دفتر تحقیقات اسلامی وزارت خارجه ،مصاحبه با پروفسور هدی

4- اندیشمندان علوم اجتماعی و انقلاب اسلامی ایران، ص54


مطالب مرتبط