زیارت اربعین یکی از علامت های شیعه است که در آن زائر خود را به امام نزدیک ساخته، مظلومیت امام را دلسوزانه بازگو می کند ...

تدبری در زیارت اربعین (برگرفته از زیارت اربعین مفاتیح الجنان)
۱۷ دی ۱۳۹۶ 251 13.6 KB 15 0

تدبری در زیارت اربعین (برگرفته از زیارت اربعین مفاتیح الجنان)

سکینه بیک خورمیزی، مدرس حوزه و دانشگاه


امام حسن عسکرى (علیه السلام) فرموده است: «پنج چیز از نشانه هاى مؤمن است: گزاردن پنجاه و یک رکعت نماز واجب و نافله، زیارت اربعین، انگشتر در دست راست کردن، پیشانى بر خاک ساییدن و بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحیم»1. (فتال نیشابوری، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، قم، رضی، 1375، ج1، ص195؛ همان، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران، نی، 1366، ص320)


اکنون با سیری در زیارت اربعین بررسی می کنیم چرا زیارت اربعین یکی از علامت های شیعه است؟
«اَلسَّلامُ عَلى وَلِىِّ اللهِ وَ حَبیبِهِ»؛ زائر ابتدا شرط ادب به جا می آورد و با سلام آغاز می کند. سلام بر ولی خدا و حبیب الله و با پنج سلام حضورش را تثبیت کرده و روی سخن به ذات باری تعالی کرده، در مورد محبوب و پیشوایی که به زیارتش شرف یاب شده با خدا نجوا می کند.
«اَللّهُمَّ اِنّى اَشْهَدُ اَنَّهُ وَلِیک»؛ زائر صفات و ویژگی های امام را که خداوند به ایشان عنایت فرموده، احصاء می کند و در ادامه فداکاری هایی که امام آنها را برای هدایت مردم و نجاتشان از جهالت انجام داده می شمارد.
«فَأَعْذَرَ فِی الدُّعَاءِ ... »؛ سپس عملکرد مردم فریب خورده را که در اثر هواپرستی، آخرت خویش را به دنیای کم ارزش فروختند یاد آور می شود.


امام حسن عسکرى (علیه السلام): «پنج چیز از نشانه هاى مؤمن است: گزاردن پنجاه و یک رکعت نماز واجب و نافله، زیارت اربعین، انگشتر در دست راست کردن، پیشانى بر خاک ساییدن و بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحیم.»


«وَ شَرَى آخِرَتَهُ بِالثَّمَنِ الأَوْکَسِ ... »؛ و ابراز می کند این رفتار مردم با حسین (علیه السلام)، تو و پیامبرت را خشمگین ساخت، آن مردم جاهل، کسانی را که اهل نفاق و شقاق بودند و در اثر گناه کاری مستوجب جهنم و سوختن بودند اطاعت کردند به همین دلیل امام (علیه السلام) با آنها صبورانه نبرد کرد تا در اثر اطاعت تو خونش بر زمین ریخت و حریم او مورد هتک حرمت قرار گرفت. در این فراز از زیارت زائر دست به نفرین بلند می کند و از خدا برای قاتلان اباعبدالله (علیه السلام) دوری از رحمت خدا و عذابی دردناک را تقاضا می کند. «اللَّهُمَّ فَالْعَنْهُمْ لَعْناً وَبِیلا ... »
پس از این نجوا با خداوند زائر چنان خود را به امام نزدیک ساخته است که خطاب می کند سلام بر تو ای پسر رسول خدا و سلام بر تو ای پسر سید اوصیاء (علیهم السلام)، سپس شروع می کند با امام سخن گفتن و نجوای دوستانه و مؤدبانه را ادامه می دهد.
شهادت می دهم که تو امین خدایی و ... چقدر زیبا و سعادتمندانه زیستی و ستوده شده از این سرا گذر کردی «عِشْتَ سَعِیدا وَ مَضَیْتَ حَمِیدا» و گواهی به شهادت و مظلومیت امام را دلسوزانه بازگو می کند و مرتب با امام سخن گفته تا این که ابراز می کند، گواهی می دهم تو به عهدت با خدا وفا کردی تا به لقای حق نائل شدی پس خدا قاتلانت را لعنت کند و آنان که به ظلم تو خشنود بودند، خدا لعنتشان کند.
آنگاه زائر حس می کند که امام شهیدش که فانی فی الله است، از خدا جدا نیست؛ لذا نجوایش را با خدا ادامه می دهد که بارالها تو را گواه می گیرم، من دوست دوستان حسینم و دشمن دشمنانش هستم. در همان حال خطابش به امام است، پدر و مادرم فدایت ای پسر رسول خدا، گواهی می دهم که نور تو در اصلاب پدران عالی رتبه و رحم مادران پاک طینت بود. گواهی می دهم تو از ارکان دین خدایی «أَشْهَدُ أَنَّکَ مِنْ دَعَائِمِ الدِّینِ» و پی در پی شهادت می دهد به ویژگی های کم نظیر امام و اضافه می کند من به شما باور دارم و رجعت شما را یقین دارم، تمام دین من، آغاز هر کارم و پایان هر عملم به هدایت شما است و قلب من تسلیم قلب و خواسته شماست و در تمام امورم از شما تبعیت می کنم و در یاری شما (ظهور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)) آماده ام، هرگاه خدا اذن ظهور دهد پس من با شمایم نه با دشمنان شما؛ و آنگاه با درود بر ارواح و اجساد و شاهد و غائب و ظاهر باطن (امامان و شهیدان) از خدا می خواهد که دعایش مستجاب شود.


شهادت می دهم که تو امین خدایی و ... چقدر زیبا و سعادتمندانه زیستی و ستوده شده از این سرا گذر کردی.


بنابراین ابراز چنین اعتقاداتی و دعاهایی با این مضامین و آمادگی در نصرت بقیه الله الاعظم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) جداً علامت مؤمن و شیعه است. «اللّهَمَّ عَجِّل لِوَلِیِّکَ الفَرَج وَ اجعلنا مِن اَعوانِهِ وَ اَنصارِهِ».


پی نوشت:
1. عَلامَاتُ الْمُؤْمِنِ خَمْسٌ صَلاةُ إِحْدَى وَ الْخَمْسِینَ وَ زِیَارَةُ الأَرْبَعِینَ وَ التَّخَتُّمُ بِالْیَمِینِ وَ تَعْفِیرُ الْجَبِینِ وَ الْجَهْرُ بِ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏.


مطالب مرتبط