سخت و محکم و قاطع باش، بی آنکه زورگویی در تو باشد.

در تربیت کودک خود قاطع باشید

در تربیت کودک خود قاطع باشید

والدین شیوه های متفاوتی برای برقراری ارتباط با کودکان خود به کار می برند. معنای لغوی قاطعیت در مواجهه با کودک، به معنی استواری و ثبات رای است. به طوری که هر کاری با دلیل خاصی انجام شود و ادامه یابد و به راحتی تغییر نکند. والدینی که قاطعیت در کلام و گفتار دارند:

بدون دلیل کاری انجام نمی دهند؛

وقتی دلیل برای انجام کاری دارند، با قاطعیت آن را انجام می دهند؛

اگر دلیلی منطقی بر انجام کاری نداشته باشند، با قاطعیت از انجام آن خودداری می کنند و تسلیم خواسته های کودک نمی شوند؛

در عین قاطع بودن، صمیمی و با محبت نیز هستند؛

به خواسته های کودک به صورت متعادل توجه می کنند و از اینکه برای ساکت کردنش تمام خواسته های او را بپذیرند، خودداری می کنند؛

بنابراین، تنها خواسته هایی را که دلایل منطقی برای رد آن ها دارید، با قاطعیت رد کنید، در غیر این صورت، اگر قرار است رفتاری را با اصرار کودک انجام بدهید، بدون اصرار او در همان مرحله ی نخست، خواسته ی او را انجام دهید. گاهی درک تفاوت بین قاطعیت و سلطه جویی دشوار است. والدین نیازمند قاطعیت هستند.

5c2857340ba3d.jpg

لازمه ی قاطعیت بدون سلطه جویی، تمرین احترام متقابل است. قاطعیت در مقابل کودک یعنی:

سرپیچی از تسیلم شدن در برابر توقع های بی جای کودک؛

برنیاوردن هوس های او؛

هنگامی که به منظور ایجاد نظم تصمیم گرفتند روی تصمیم خود می ایستند؛

در این صورت دیری نمی پاید که کودک با والدین هماهنگ می شود. بنابراین هنگامی که مادر می گوید: «نه» باید سعی کند پایش بایستد تا نظم رعایت بشود. فراموش نکنیم که:

- کودکان محدودیت را فقط از راه پافشاری قاطعانه درک می کنند.

- با این همه، اگر حق انتخاب به کودک داده شود و خواسته هم منطقی باشد، عمل ما زورگویی تلقی نخواهد شد.

- همچنین، در صورتی که رابطه ی پدر و مادر با کودک دوستانه باشد، چه بسا کودک واکنش مناسب نشان دهد.

- پافشاری بدون سروصدا، به ویژه در خصوص کودکان خردسال موثر است.

هنگامی که مادر می گوید: «نه» باید سعی کند پایش بایستد تا نظم رعایت بشود

-گاهی نگاهی ثابت کافی است. هنگامی که پدر و مادر جدی هستند، کودکان موضوع را حس می کنند.[1]

قاطعیت در ادبیات دینی بیشتر معادل حزم و حازم است و در علوم تربیتی به معنی جرات داشتن و دارای قدرت آری و نه گفتن به دیگران و قدرت دفاع از حقوق خود بدون تجاوز به حقوق دیگران است.

انسان ها سه دسته اند:

1-انسان های مهاجم یا سلطه جو که رفتارشان تهاجمی است و اغلب، حقوق دیگران را ضایع می کنند؛

2-انسان های منفعل یا سلطه پذیر که خجالتی و کم رو و تعارفی هستند و حقوق خود را ضایع می کنند؛

3-انسان های جراتمند و قاطع که جرات نه گفتن و آری گفتن را دارند و با مفاهمه، منطق، دلیل و توضیح، نه حق کسی را ضایع می کنند و نه کسی حق آن ها را ضایع می کند.

5c28574e42ebe.jpg

مولفه های قاطعیت

قاطعیت چند مولفه دارد:

1-صداقت: سخن مطابق واقع؛

2-صراحت: سخن رُک و صریح؛

3-صمیمیت: سخن همراه با محبت و ملاطفت.

یعنی چنین باش که نرمی کنی با مردم بی آنکه به سبب ضعف و ناتوانی باشد؛ بلکه با وجود توانایی، با ایشان از راه فضیلت نرمی کن و همچنین سخت و محکم و قاطع باش، بی آنکه زورگویی در تو باشد.[2]

متاسفانه عده ای هر وقت می خواهند مهربان باشند، قاطع نیستند. هم مهربان و هم صریح و هم صادقانه بودن تمرین بیشتری می خواهد.

والدینی که قاطعیت در کلام و گفتار دارند، در عین قاطع بودن، صمیمی و با محبت نیز هستند

راه های افزایش قاطعیت

دست کم دو راه برای افزایش قاطعیت وجود دارد:

1- رفتار قاطعانه والدین با کودک، پیش از هفت سالگی به منظور افزایش پذیرش سخن والدین در کودکان در سنین بالاتر؛

2- سرزنش و انتقاد و توبیخ ظریفانه و کم فرزندان در خلوت.

جلوه های دیگر قاطعیت عبارت است از:

1- نصیحت و خیرخواهی در حالی که منفعت طلبانه نباشد؛

2- بیان عیب از سر دلسوزی.

نصیحت و خیرخواهی در حالی که منفعت طلبانه نباشد و بیان عیب از سر دلسوزی، جلوه ی دیگری از قاطعیت است. شخصی خدمت امام کاظم (ع) رسید و گفت:« بچه ای دارم که جانم را به لبم رسانده است.» حضرت فرمودند:

«لَا تَضربهُ وَ اهجُرهُ وَ لَا تُطِل» ؛او را نزن و به او بی اعتنایی کن، البته زیاد این حالت را ادامه نده.[3]

منبع: کتاب دست بچه تو بگیر،محمد بیرانوند


پی نوشت ها:

[1]. رودولف دری کرز، روش های نوین رفتار با کودکان، ص46.

[2]. لیثی، عیون الحکم و المواعظ، ص393.

[3]. بحارالانوار، ج101، ص 99.


مطالب مرتبط