ترس با ناامیدی و شرم با محرومیت همراه است.

در جای مناسب ابراز وجود کنید

در جای مناسب ابراز وجود کنید

گاهی افراد نمی توانند حرف منطقی خود را به زبان بیاورند و یا درخواست های خود را مطرح نمایند، ترس و شرم از بیان خواسته ها و انتظارات به جا و منطقی و یا عدم تلاش برای پیگیری حق و حقوق خود می تواند پیامدهای منفی به دنبال داشته باشد که در ادامه به تعدادی از آنها اشاره شده است:

1- محرومیت از حق خویش: هرگاه ضرورت یابد که فردی ابزار وجود کند، ولی بنا به برخی دلایل از آن چشم بپوشد، نخستین پیامد، آن خواهد بود که از حقوق خود محروم می شود. امیر مؤمنان (ع) فرموده اند: «ترس با ناامیدی، و شرم با محرومیت همراه است و فرصت ها چون ابرها می گذرند. پس فرصت های نیک را غنیمت شمارید.»[1]

از این روایت می توان دریافت که هرگاه انسان در موقعیتی، به جای شجاع بودن بترسد یا زمانی که نباید شرم و حیا داشته باشد حیا کند، شاید دیگر نتواند آن را جبران نماید؛ زیرا فرصت آن گذشته است و چیزی جز محرومیت از آن وی نمی شود. بنابراین هرگاه انسان یقین دارد که به اشتباه یا عمد حقی از او ضایع شده یا موقعیتی است که باید ابراز وجود کند، نباید تردید داشته باشد و با غنیمت شمردن فرصت ها باید با رفتاری جرتئمندانه ابراز وجود کند.

هرگاه انسان یقین دارد که به اشتباه یا عمد حقی از او ضایع شده یا موقعیتی است که باید ابراز وجود کند، نباید تردید داشته باشد.

2- کم شدن روزی: حضرت علی (ع) می فرمایند: «الحیاء یمنع الرزق»؛[2] شرم و حیای نابجا، رزق[3] را از انسان دور می کند.»

برخی افراد می پندارند اگر درخواست دیگران را نپذیرند، دیگر به شمار آورده نمی شوند.

آنجا که انسان باید از حقش دفاع کند، اگر خجالت بکشد یا حیای نابجا داشته باشد، خود مانع روزی خویش شده است اما نداشتن این حیای بی مورد موجب کسب روزی می شود. شما نیز شاید دوستان و آشنایانی داشته ­اید که بدون خجالت و رودربایستی با کسی، همیشه حرف خود را زده اند و حق خویش را گرفته اند. البته همان گونه که به طور مفصل توضیح خواهیم داد، مراد ما به هیچ روی چاپلوسی یا پرخاشگری با دیگران نیست.

3- استفاده از شیوه های منفی و نامناسب: اگر فرد نتواند به خوبی نیاز به ابزار وجود را در خویشتن برآورد، ناگزیر واکنش هایی نشان می دهد که از نگرانی و مخاطره خالی نیست. برای مثال، جوانی که نمی تواند به گونه ای مثبت ابراز وجود کند، به «منفی گرایی» روی می آورد و به مقابله و جبهه گیری در قبال اطرافیان و همسالان اقدام می کند. چنین فردی می کوشد از موضعی خصمانه و منفی با دیگران روبرو شود. حتی باید گفت برخی رفتارهای نامطلوب مانند دروغ، تظاهر به موفقیت، اغراق در ارزیابی خویشتن و توانایی های شخصی، زمانی در شخصیت جوان ظاهر می شوند که وی فرصت های مناسب را برای ابراز وجود به طور مثبت و سازنده از دست داده و در کمال ناامیدی به شیوه های منفی روی آورده است.

5c1ddbc30b1d4.jpg

نداشتن حیای بی مورد، موجب کسب روزی می شود.

4- تجربه رنجیدگی و افسردگی: تا هنگامی که رفتار شما قاطعانه است و در جای مناسب ابراز وجود می کنید، عزت نفس خویش را حفظ کرده اید. ممکن است شکست بخورید و ناامید شوید، اما هسته اعتماد به نفس شما ثابت خواهد بود. اما اگر کسی در ابراز وجود، احساس ضعف کند و جایی که باید از حقش دفاع کند، نتواند و به عقب نشینی مجبور شود یا هنگامی که می تواند درباره موضوعی خاص نظر بدهد، حرفش را نزند، هر بار احساس حقارت و ناتوانی را تجربه می کند. رفته رفته این احساس به رنجیدگی تبدیل می شود و حتی ممکن است مقدمه ای برای وقوع افسردگی باشد. اما همین فرد، اگر مهارت ابراز وجود را بیاموزد، می تواند با هر بار ابراز وجود، اعتماد به نفسش را افزایش دهد و از زندگی لذت ببرد.

5- بروز آثار منفی: در میان نگذاشتن خواسته های خود در روابط نزدیک، آثار منفی پایداری بر جای می گذارد. ما اغلب به اشتباه گمان می کنیم دیگران به اندازه ای ما را می شناسند که می دانند چه احساسی داریم و چه می­خواهیم و می پنداریم نیازی نیست که خواسته هایمان را با دیگران در میان بگذاریم. همین پندارهای اشتباه موجب می شود که ما نیازها، احساس ها و خواسته هایمان را به زبان نیاوریم و انتظار داشته باشیم دیگری خود متوجه شود:

«ما سه سال است که با هم زندگی می کنیم. حتما او در این مدت متوجه شده است وقتی من شب به خانه می­آیم، دوست دارم شام آماده باشد و با هم غذا بخوریم»؛

«او خودش باید در این مدت فهمیده باشد چقدر دوست دارم به من ابراز علاقه و محبت کند و محبت و علاقه­ اش را به زبان آورد».

ولی ابراز کردن نیازها و خواسته های منطقی خود به دیگران، آثاری بر جای می گذارد که موجب خشنودی و رضامندی دو طرف می شود (البته نه همیشه):

«از وقتی به فرزندم گفتم که به دلیل ندیدن او ناراحتم، بیشتر به دیدار من می آید»؛

«حالا که نظرم را با همسرم در میان می گذارم و تنها هرچه را او می گوید تأیید نمی کنم، خشنودتر شده است و به نتایج بهتری می رسیم.»

منبع: کتاب خودی نشان بدهید، علی محمد صالحی



پی نوشت ها:

[1]- نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، حکمت21.

[2]- غررالحکم و دررالکلم، ص257، ح5473.

[3]- رزق و رزوی در احادیث معنای عام دارد و تنها به معنی خورد و خوراک نیست.


مطالب مرتبط