رشوه‏ خوارى يكى از بزرگترين موانع اجراى عدالت اجتماعى بوده و هست و سبب مى ‏شود قوانين كه بايد حافظ منافع طبقات ضعيف باشد به سود طبقات نيرومند به كار گرفته شود.

رشوه‏ خوارى بزرگترين مانع اجراى عدالت اجتماعى

رشوه‏ خوارى بزرگترين مانع اجراى عدالت اجتماعى

رشوه‏ خوارى بزرگترين مانع اجراى عدالت اجتماعى

آيه 188 سوره بقره به يك اصل كلى و مهم اسلامى اشاره مى‏ كند كه در تمام مسائل اقتصادى حاكم است. و به همين دليل فقهاى بزرگ ما در بخش هاى زيادى از فقه اسلامى به اين آيه تمسك مى‏ کنند، مى ‏فرمايد: «اموال يكديگر را در ميان خود به باطل و ناحق نخوريد»(وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ). سپس انگشت روى يك نمونه بارز «خوردن اموال مردم به ناحق» گذاشته كه بعضى از مردم، آن را حق خود مى‏ شمرند به گمان اينكه به حكم قاضى، آن را به چنگ آورده ‏اند، مى‏فرمايد: «براى خوردن قسمتى از اموال مردم به گناه، بخشى از آن را به قضات ندهيد در حالى كه مى ‏دانيد»(وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقاً مِنْ أَمْوالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ).

رشوه‏ خوارى يكى از بزرگترين موانع اجراى عدالت اجتماعى بوده و هست و سبب مى ‏شود قوانين كه قاعدتا بايد حافظ منافع طبقات ضعيف باشد به سود طبقات نيرومند كه بايد قانون آنها را محدود كند به كار بيفتد. زيراقدرتمندان، همواره قادرند كه با نيروى خود، از منافع خويش دفاع كنند، و اين ضعفا هستند كه بايد منافع و حقوق آنها در پناه قانون حفظ شود، روشن است اگر باب رشوه گشوده شود قوانين درست نتيجه معكوس خواهد داد، زيرا قدرتمندان هستند كه قدرت بر پرداختن رشوه دارند و در نتيجه قوانين بازيچه تازه ‏اى در دست آنها براى ادامه ظلم و ستم و تجاوز به حقوق ضعفا خواهد شد. به همين دليل در هر اجتماعى، رشوه نفوذ كند، ظلم و فساد و بى‏عدالتى و تبعيض در همه سازمان هاى آنها نفوذ مى‏ كند، لذا در اسلام مساله رشوه ‏خوارى با شدت هر چه تمامتر مورد تقبيح قرار گرفته و محكوم شده است و يكى از گناهان كبيره محسوب مى ‏شود. البته زشتى رشوه سبب مى‏ شود كه اين هدف شوم در لابلاى عبارات و عناوين فريبنده ديگر مانند هديه، تعارف، حق و حساب، حق الزحمه و انعام انجام گيرد.

در داستان هديه آوردن «اشعث بن قيس» مى‏ خوانيم كه او براى پيروزى بر طرف دعواى خود در محكمه عدل على (ع) متوسل به رشوه شد و شبانه ظرفى پر از حلواى لذيذ به در خانه على (ع) آورد و نام آن را هديه گذاشت على (ع) بر آشفت و فرمود: «سوگواران بر عزايت اشك بريزند، آيا با اين عنوان آمده ‏اى كه مرا فريب دهى و از آيين حق باز دارى؟ ... به خدا سوگند اگر هفت اقليم را با آنچه در زير آسمان هاى آنها است به من دهند كه پوست جوى را از دهان مورچه ‏اى به ظلم بگيرم هرگز نخواهم كرد، دنياى شما از برگ جويده ‏اى در دهان ملخ براى من كم ‏ارزش ‏تر است على (ع) را با نعمت هاى فانى و لذت هاى زودگذر چه كار؟ ...»(#نهج_البلاغه (للصبحي صالح)، ص: 346، خطبه224)

اسلام رشوه را در هر شكل و قيافه‏ اى محكوم كرده است،(تفسير نمونه، ج‏2، ص: 3) در تاريخ زندگى پیامبر (ص) مى ‏خوانيم كه: به او خبر دادند يكى از فرماندارانش رشوه ‏اى در شكل هديه پذيرفته، حضرت بر آشفت و به او فرمود: «چرا آنچه حق تو نيست مى ‏گيرى» او در پاسخ با معذرت خواهى گفت: «آنچه گرفتم هديه بود اى پيامبر خدا». پيامبر (ص) فرمود: «اگر شما در خانه بنشينيد و از طرف من فرماندار محلى نباشيد آيا مردم به شما هديه‏ اى مى ‏دهند؟ سپس دستور داد هديه را گرفتند و در بيت المال قرار دادند و وى را از كار بركنار كرد.»( الامام على ع جلد اول صفحه 155- 156.به نقل از تفسیر نمونه) و در حديثی از پیامبر(ص) مى ‏خوانيم: «خداوند گيرنده و دهنده رشوه و آن كس را كه واسطه ميان آن دو است از رحمت خود دور گرداند».( بحار الانوار، ج101، ص274، ح 11 (باب الرشا فى الحكم)).

یادداشت: علی کفشگر فرزقی

منبع: تفسیر نمونه


مطالب مرتبط