گاهی در زندگی اجتماعی پدیده ای رخ می دهد، کسی نسبت به دیگری جفا می کند و بعد پشیمان شده از او عذر می خواهد. انسانیت اقتضاء می کند که…

سبک زندگی رضوی (عذر پذیری)

سبک زندگی رضوی (عذر پذیری)

گاهی در زندگی اجتماعی پدیده ای رخ می دهد، کسی نسبت به دیگری جفا می کند و بعد پشیمان شده از او عذر می خواهد. انسانیت اقتضاء می کند که عذر وی پذیرفته شود. اسلام به عنوان کامل ترین دین، عذرپذیری را صفت پسندیده ای می داند.شاید مهمترین مانع برای قبول عذر دیگران ، کینه ها باشد. اما می دانیم که کینه داشتن روا نیست و شایسته نیست که مومن در قلب خویش کینه ای را حفظ کند، زیرا قلب آدمی جایگاه الهی است و شایسته نیست انسان حریم الهی را آلوده سازد. صادق آل محمد صلی الله علیه واله می فرمایند: «القَلبُ حرَمُ اللهِ، فَلا تُسکِن حَرَمَ اللهِ غَیرَ اللهِ»؛[1] قلب ، جایگاه خداوند است، پس در حرم الهی غیر خدا را جای مده.
اگر انسان عذر پذیر نباشد، نشانه ی آن است که اهل عفو نیست . این در حالی است که گذشت و مدارا از والاترین ارزش های انسانی و اخلاقی است.ایجاد جامعه ی آرمانی در گرو آن است که سلیقه های مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفته و انسان ها توان تحمل یکدیگر را داشته باشند. از مهمترین ویژگی های اخلاقی جامعه ی دینی، رهایی از کینه ها و دشمنی هاست و این امر جز با گذشت ،امکان پذیر نیست. با عفو و بخشش می توان کینه ها را به محبت ها تبدیل کرد. قرآن کریم به تصویر سیمای پترسایان اهل تقوا این است که از خطای مردم می گذرند و عذر آنان را می پذیرند.در این صورت سینه ها از کینه ها پاک شده و قلب احسان گر شکل می گیرد.آنگاه که انسان به مقام احسان دست یافت ، محبوب خدا شده و خداوند عشق خویش را نثار وی می کند.
قرآن کریم می فرمایند:﴿ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ﴾ [2]؛«آنهایی که از مال خود در حال وسعت و تنگدستی انفاق کنند و خشم خود فرونشانند و از (بدیِ) مردم درگذرند، و خدا دوستدار نکوکاران است.»
رسول خدا صلی الله علیه واله در ارتباط با قبول عذر دیگران چه زیبا فرمودند: اگر برادر کسی برای عذر خواهی پیش وی آید ، باید عذرش را چه درست باشد و چه نادرست، بپذیرد و گر نه با من بر حوض وارد نشود.[3]
شخصی به نام صفوان اظهار می دارد که خدمت حضرت رضا علیه السلام شرفیاب شده و به ایشان عذر خویش را عرض کردم. ازآن بزرگوار خواستم عذر مرا پذیرا شده برای من استغفار کنند. امام در پاسخ فرمودند:قبول کردم . نزد من بیا.[4]
سپس امام درباره ی پدرش سوال کردند و آنگاه که مطلع شدند پدرش از دنیا رفته است برای او استغفار کردند. حضرت ثامن الحجج علیه السلام رویه ی پیامبر صلی الله علیه واله و اجداد خویش را مدارا و گذشت دانستند و به این آیه اشاره فرمودند: ﴿فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِين﴾[5] ؛به مرحمت خدا بود که با خلق مهربان گشتی و اگر تندخو و سخت‌دل بودی مردم از گِرد تو متفرق می‌شدند، پس از (بدیِ) آنان درگذر و برای آنها طلب آمرزش کن و (برای دلجویی آنها) در کارِ (جنگ) با آنها مشورت نما، لیکن آنچه تصمیم گرفتی با توکل به خدا انجام ده، که خدا آنان را که بر او اعتماد کنند دوست دارد.


برگرفته از کتاب سبک زندگی رضوی ج1، محمد تقی فعالی.


----------------------------------------
پی نوشت ها:
1- شعیری، جامع الا خبار، ص 185.
2- آل عمران، 134.
3- پاینده ، نهج الفصاحه،ص 566.
4- عیاشی،تفسیر عیاشی،ج1،ص 203.
5- آل عمران، 159.


مطالب مرتبط