تکبر در برابر مردم زمینه را برای دوری از خداوند فراهم می کند.

شکارگاه بزرگ شیطان

شکارگاه بزرگ شیطان

تکبر و عُجب از بدترین رذایل اخلاقی و از مهم ترین آسیب های فردی _ معنوی است که عواقب زیادی در زندگی فردی، اجتماعی و اخلاقی انسان خواهد داشت. نخستین مفسده تکبر که از همه خطرناک تر است آلودگی به شرک و کفر است. از دیدگاه قرآن، سرچشمه کفر ابلیس و انحراف او از توحید و سر باز زدن فراعنه و نمرودها و بسیاری از اقوام سرکش از پذیرش دعوت انبیای الهی، تکبر است.[1]

تکبر به انسان اجازه نمی دهد که در برابر حق تسلیم شود؛ چرا که غرور حجاب سنگینی در برابر چشم انسان قرار می دهد و او را از دیدن چهره زیبای حق محروم می کند. شاید به همین دلیل است که وقتی راوی از امام صادق (ع) درباره کمترین درجه الحاد پرسید، امام فرمود: «کمترین درجه کفر و الحاد، تکبر است».[2]

یکی دیگر از آثار تکبر که می توان آن را نتیجه همان کفر نیز دانست دوری از خداوند است. امام صادق (ع) می فرماید: « در آنچه خداوند عزوجل به داوود وحی کرده آمده است : ای داوود! همان گونه که نزدیک ترین مردم به خدا متواضعان هستند، دورترین مردم از خدا متکبران هستند».[3]

تکبر خطری است که می تواند انسان متکبر را به کلی از چشم خداوند بیندازد. در روایتی حضرت علی (ع) می فرماید: «از سرنوشت ابلیس عبرت بگیرید که با سابقه شش هزار سال عبادت که معلوم نیست سال های دنیوی بوده یا سال های اخروی{که یک روزش برابر پنج هزار سال دنیوی است} چگونه با یک لحظه تکبر و فخر فروشی سقوط کرد».[4]

در زشتی این رذیله همان بس که خداوند در قرآن تصریح فرموده کسی را که متکبر و فخر فروش است دوست نمی دارد.[5] از آن طرف تواضع، سبب می شود تا شخص مورد عنایت خاص خداوند قرار گیرد. امام صادق (ع) در این باره می فرمایند: «خداوند عزوجل به موسی وحی کرد: ای موسی! آیا می دانی چرا از میان آفریدگانم تو را برای سخن گفتنم برگزیدم؟ او عرض کرد پروردگارا برای چه بود؟ خداوند تبارک و تعالی به او وحی کرد: ای موسی من بندگانم را زیر و رو کردم و در میانشان کسی خوارتر از تو را برای خود نیافتم. ای موسی ! تو وقتی نماز می گذاری، رویت را بر خاک (یا فرمود بر زمین) می گذاری».[6]


5bbee8053b8e7.jpg


در آیات و روایات یکی از نتایج تکبر، کفر نامیده شده است. در آیه 34 سوره بقره آمده است: «و{یاد کن} هنگامی را که به فرشتگان گفتیم: «برای آدم سجده و خضوع کنید! همگی سجده کردند، جز ابلیس که سر باز زد و تکبر ورزید{ و به خاطر نافرمانی و تکبرش} از کافران شد». تکبر در برابر مردم زمینه را برای دوری از خداوند فراهم می کند؛ هم از این نظر که چه بسا زمینه ساز تکبر در برابر خداوند شود و هم از این نظر که رابطه متکبر را با بندگان خدا خدشه دار می کند.

پیامبر اکرم (ص) فرمود: آیا شما را به دورترین شخص در شباهت به خودم آگاه نکنم؟ اصحاب عرض کردند: بله یا رسول الله! حضرت صفاتی برای چنین شخصی ذکر فرمود که یکی از آن صفات، تکبر بود.[7]

تواضع سبب درود فرستادن پیوسته فرشتگان بر شخص متواضع می شود و تکبر باعث می شود فرشتگان به اذن الهی، شخص متکبر را به زمین بزنند. امام جواد (ع) در این باره می فرماید: «هر که از نشستن در پایین مجلس خرسند باشد، خدا و فرشتگان پیوسته بر او درود می فرستند تا آن گاه که بر خیزد».[8] امام صادق (ع) نیز در همین باره می فرماید: همانا دو فرشته در آسمان، کارگزاران بندگان اند که هر کس برای خدا تواضع کند، بلندش می کنند و هر کس بزرگی کند، به زمینش می زنند».[9]

منبع: حتی به اندازه یک بند کفش، علی صادقی سرشت، 1393.

-------------------------------------

پی‌نوشت‌ها:

[1] . سوره عنکبوت، آیه 39.

[2] . کلینی، الکافی، ج2، ص309.

[3] . همان، ص123.

[4] . محمد رحمتی شهرضا، گنجینه معارف، ص277.

[5] . سوره نسا، آیه 36.

[6] . کلینی، ج2، ص123.

[7] . کلینی، ، ج2، ص291.

[8] . تحف العقول، ص 486.

[9] . کلینی، ج2، ص122.


مطالب مرتبط