قرار شد من از ايشان بپرسم كه منشأ اين تغيير حالت شما چيست؟ رفتم از ايشان پرسيدم، ايشان گفت: من آن روز وقتى از كنار قبر عبور مى‏كرديم اين صدا را از قبر شنيدم كه «شيخ در فكر خود باش‏، مرگت نزديك است، چرا به خودت نمى ‏پردازى؟» و شش ماه بعد مرد.

شیخ در فکر خود باش

شیخ در فکر خود باش

متاسفانه اکثر جامعه ما به جای مشغول شدن به خود و اصلاح نفس، دائما مشغول به تجسس در زندگی انسان های دیگر و بررسی عیوب آنها و قضاوت و شایعه سازی در مورد آنها هستند. یکی از بزرگترین گناهان، ترک توجه به خود و تجسس و شایعه سازی در زندگی دیگران است چون هم انسان را فاسد می کند و هم جامعه را.

عايشه همسر پيامبر هنگام بازگشت مسلمين از يك غزوه، در يكى از منزلها براى قضاى حاجت داخل جنگلى شد. در آنجا طوق (روبند) او به زمين افتاد و مدتى دنبال آن مى ‏گشت و در نتيجه از قافله باز ماند و توسط صفوان- كه از دنبال قافله براى جمع‏آورى از راه ‏ماندگان حركت مى‏كرد- با تأخير وارد مدينه شد. به دنبال اين حادثه منافقين تهمتهايى را عليه همسر پيامبر شايع كردند.

قرآن در مورد این گونه شایعه سازی ها می فرماید: لَوْ لا اذْ سَمِعْتُموهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بِانْفُسِهِمْ خَيْراً وَ قالوا هذا افْكٌ مُبينٌ‏: آن وقتى كه شنيديد، چرا مؤمنين گمان خوب درباره خودشان نبردند؟ چرا نگفتند اين يك دروغ بزرگى است.

در واقع قرآن مى ‏خواهد بگويد: اى مردان مؤمن و اى زنان مؤمن، آيا اگر به شما چنين تهمتى زده بودند حاضر بوديد تهمتى را كه به خودتان زده ‏اند بازگو كنيد؛ هر جا بنشينيد بگوييد به من چنين تهمتى زده ‏اند و درباره من چنين حرفى مى ‏زنند؟ هيچ وقت درباره خودتان چنين سخنى مى ‏گفتيد؟ چطور اگر درباره شما حرفى بزنند خودتان مى‏ فهميد كه بايد سكوت كنيد و حرف بدى را كه مردم براى شما جعل كرده ‏اند ديگر خودتان اشاعه نمى‏ دهيد و مى‏فهميد كه بايد آن را دفن كنيد، پس چرا وقتى كه درباره برادران و خواهران مؤمن خودتان حرفى را مى ‏شنويد، همان كارى را كه درباره خودتان مى ‏كنيد درباره آنها نمى‏ كنيد؟ لَوْ لا اذْ سَمِعْتُموهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بِانْفُسِهِمْ خَيْراً وَ قالوا هذا افْكٌ مُبينٌ‏. آن وقتى كه شنيديد، چرا مؤمنين گمان خوب درباره خودشان نبردند؟ چرا وقتى كه شنيدند همان جا نگفتند اين يك دروغ بزرگى است كه جعل شده؟ پيغمبر اكرم يك ماه يا بيشتر سكوت كرد. مسلمانان غافل به جاى اين كه روز اول بگويند «هذا افْكٌ مُبينٌ‏» اين يك دروغ واضحى است كه جعل شده است، مرتب بازگو كردند و گفتند «شنيديم» و آن را نُقل مجلس خودشان كردند. قرآن مى ‏گويد: شما روز اول بايد مى‏ گفتيد «هذا افْكٌ مُبينٌ‏».

و در ادامه قرآن می فرماید: وَ لَوْ لا اذْ سَمِعْتُموهُ قُلْتُمْ ما يَكونُ لَنا انْ نَتَكَلَّمَ بِهذا سُبْحانَكَ هذا بُهْتانٌ عَظيمٌ: چرا آن وقتى كه شنيديد، نگفتيد كه ما اصلًا حق نداريم دراين ‏باره حرف بزنيم و اين را بازگو كنيم؟براى ما چنين حقى نيست كه دراين ‏باره سخنى بگوييم، ‏ بلكه بايد می ‏گفتيد: سبحان اللَّه، اين يك تهمت و دروغ بسيار بزرگ است.

متاسفانه ما معمولا به کسانی غبطه می خوریم که دارای مال، جاه، نفوذ و قدرت باشند ولی حضرت علی علیه السلام می فرمایند: آن کسی شایسته غبطه خوردن است که هم و توجه اش به خودش است و دائما در حال محاسبه و مجاهده با نفس است.( عیون الحکم ص 483)

مرحوم مجلسىِ اول، که از شاگردان شيخ بهايى است نقل مى ‏كند كه شش ماه قبل از وفات شيخ بهايى، روزى ما در خدمت ايشان به زيارت اهل قبور در تخت فولاد اصفهان رفتيم. يك وقت ديدم ايشان رو كرد به ما و گفت: شما چيزى نشنيديد؟ گفتم: نه. ديگر سكوت كرد و حرفى نزد، راه افتاد و آمد. از آن روز ما ديديم حال شيخ تغيير كرده، بيشتر به خود پرداخته، حال توبه و انابه پيدا كرده و يك حال ديگرى غير از حال سابق دارد.

همه ما شاگردها حدس زديم هرچه بود، آن روز اتفاق افتاد. ايشان مى‏ گويد من از ساير شاگردها جسورتر بودم، قرار شد من از ايشان بپرسم كه منشأ اين تغيير حالت شما چيست؟ رفتم از ايشان پرسيدم، ايشان گفت: من آن روز وقتى از كنار قبر عبور مى‏كرديم اين صدا را از قبر شنيدم كه «شيخ در فكر خود باش‏، مرگت نزديك است، چرا به خودت نمى ‏پردازى؟» و شش ماه بعد مرد.

در احادیث به ما گفته اند برای اینکه از قضاوت و شایعه سازی رهایی یابید تا بتوانید عیوب خود را ببینید و به خود مشغول شوید، باید گرسنگی و سکوت را پیشه خود قرار دهید. در حدیثی قدسی به این مضمون آمده که یک انسان زمانی که خود را به جوع و سکوت عادت دهد خدا آنچه را نمی دید به وی نشان می دهد و اول چیزی که به وی نشان می هد عیوب نفسش است تا از توجه به عیوب دیگران منصرف شود. (وافی ج26 ص 150)


مطالب مرتبط