اگر قانون و برنامه ‌ای ارائه شود که، جامعه امنیت اقتصادی داشته باشند، می ‌توانند به کارهای سازنده روی آورند و جامعه را از محرومیت و وابستگی و نارسایی نجات دهند.

علل و عوامل فقر در کلام امام رضا علیه السلام

علل و عوامل فقر در کلام امام رضا علیه السلام

ظلم

امام رضا علیه ‌السلام در حدیثی می فرمایند: «آنگاه که انسان مال یتیم را به ستم بخورد … بی ‌تردید چون این است که او را کشته، و او را دست به گریبان تهیدستی و بینوایی کرده است...»(1)

فقر، در بسیاری از موارد به خاطر ظلم اجتماعی است. و ظلم به صورت عام، در بیشتر موارد اقتصادی است، و در روابط مالی و نظام تولید و توزیع و مصرف صورت می ‌گیرد و در اکثریت مردم موجب محرومیت از دستیابی به کالاها و مواد لازم زندگی می ‌گردد؛ و به صورت خاص از طریق غصب، سرقت، گرانفروشی، احتکار، کم ‌فروشی، استثمار و کم بها دادن به کار و کالای دیگران، رباخواری و دیگر راه های باطل و ظالمانه‌ ی اقتصادی جریان می ‌یابد.

مدیریت غیر متخصص

امام رضا علیه‌ السلام بيزاري جستن و دوري كردن از كساني كه مديريت‌ هاي خرد و كلان اجتماعي را به دست ناواردان و نادانان و غير متخصصان سپرده ‌اند، از اسلام ناب و خالص شمرده اند.(2)

امام رضا علیه ‌السلام نابسامانی، بی‌ عدالتی، تبعیض، فقر، محرومیت و مشکلات را به عللی نسبت می ‌دهد که از آن جمله به کار گماردن جاهلان و ناآگاهان و غیر متخصصان است. چون مدیریت بخش های مهم جامعه به دست سفیهان سپرده شود، موجب عقب ماندگی و بینوایی و فساد اجتماعی می گردد.

فساد و تباهی اموال

امام رضا علیه ‌السلام می فرمایند:«بی گمان خداوند قیل و قال (گفتار بی ‌فایده) و تباه‌ سازی اموال و زیاد درخواست کردن را دشمن دارد».(3)

تباه کردن اموال و تضییع آن ها که در این روایت آمده است، هر نوع تباهی و نابودی و فساد در اموال را شامل می ‌گردد. تباهی و تضییع ممکن است در اثر عللی پدید آید، از جمله اسراف کاری و مصرف بیش از اندازه باشد؛یا کوتاهی و سهل ‌انگاری در به کارگیری اموال؛ و...

هر نوع زیان و نیرنگی که در مسائل مالی به کار رود و تباهی اموال افراد و جامعه را سبب شود، از نظر امام رضا علیه ‌السلام محکوم است. از این رو حضرت در حدیثی از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمایند: «از ما نیست هر کسی که در کار مسلمانی غش به کار برد یا به او زیان رساند و یا با او به نیرنگ رفتار کند».(4)

علی کفشگر فرزقی

منبع:امام رضا (ع‏): زندگی و اقتصاد/ حکیمی‏، محمد

----------------------

پی نوشت:

1- عيون أخبار الرضا عليه السلام، محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق)، ‏ج‏2، ص: 92

2- عيون أخبار الرضا عليه السلام، محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق)،ج‏2، ص: 126

3- تحف العقول، النص، ابن شعبه حرانى، حسن بن على‏، ص: 443

4- من لا يحضره الفقيه، محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق)، ج‏3، ص: 273


مطالب مرتبط