خداوند در قرآن مسلمانان را از فحش و ناسزاگوئی به بت ‏های مشرکان منع مى‏ كند.

فحش و ناسزا ممنوع حتی به دشمنان

فحش و ناسزا ممنوع حتی به دشمنان

قرآن كريم در آيه‏ ى صد و هشتم سوره‏ ى انعام مسلمانان را از دشنام دادن به بت ‏ها منع مى‏كند و مى ‏فرمايد: «هيچ گاه بت ها و معبودهاى مشركان را دشنام ندهيد، زيرا اين عمل سبب مى‏ شود كه آن ها نيز نسبت به ساحت قدس خداوند همين كار را از روى ظلم و ستم و جهل و نادانى انجام دهند»(وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ). سپس مى‏ گويد: «ما اين چنين براى هر جمعيتى عملشان را زينت داديم» (كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ). و در پايان آيه مى ‏فرمايد: «بازگشت همه آن ها به سوى خداست، و به آن ها خبر مى ‏دهد كه چه اعمالى انجام داده ‏اند» (ثُمَّ إِلى‏ رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ).

به طورى كه از بعضى روايات استفاده مى ‏شود، جمعى از مؤمنان بر اثر ناراحتى شديد كه از مساله بت پرستى داشتند، گاهى بت هاى مشركان را به باد ناسزا گرفته و به آن ها دشنام مى ‏دادند، قرآن صريحا از اين موضوع، نهى كرد و رعايت اصول ادب و عفت و نزاكت در بيان را، حتى در برابر خرافى‏ ترين و بدترين اديان، لازم مى‏ شمارد. زيرا با دشنام و ناسزا نمى ‏توان كسى را از مسير غلط باز داشت، بلكه به عكس، تعصب شديد آميخته با جهالت كه در اينگونه افراد است، سبب مى ‏شود كه از روى دنده لجاجت در آئين باطل خود راسختر شوند، و زبان به بدگويى و توهين نسبت به پروردگار بگشايند، زيرا هر گروه و ملتى نسبت به عقائد و اعمال خود، تعصب دارد. از این رو منطق قرآن مبنی بر ترك دشنام به گمراهان و منحرفان است. و پيشوايان بزرگ اسلام به مسلمانان دستور داده ‏اند هميشه روى منطق و استدلال تكيه كنند و به حربه دشنام نسبت به معتقدات مخالفان، متوسل نشوند.(1)

حضرت على (ع) به جمعى از يارانش كه پيروان معاويه را در ايام جنگ صفين دشنام مى ‏دادند مى ‏فرمايد: «من خوش ندارم كه شما فحاش باشيد، اگر شما به جاى دشنام، اعمال آن ها را برشمريد و حالات آن ها را متذكر شويد به حق و راستى نزديكتر است و براى اتمام حجت بهتر».(2)

در حدیثی از امام صادق (ع) می خوانیم: «فرو خوردن خشم از دشمن در زمان دولت و اقتدار آن ها، تقيه و احتياطى است براى كسى كه دورانديشى كند، و به معرض بلاى دنيا درنيايد، و مخاصمه نمودن و دشنام‏ دادن دشمنان در زمان اقتدار آن ها بدون مراعات تقيه، ترك دستور خداست، پس با مردم مدارا كنيد تا عمل شما نزد آن ها بزرگ شود [از شما به نيكى ياد كنند] و با آن ها دشمنى مكنيد كه بر گردن خود سوارشان كنيد و خوار و زبون گرديد».(1)

علی کفشگر فرزقی

منبع: تفسیر نمونه

--------

پی نوشت:

1- تفسير نمونه، ناصر مکارم شیرازی،ج‏5، ص: 393

2- نهج البلاغة (للصبحي صالح) ؛ ؛ ص323

3- أصول الكافي / محمد بن یعقوب کلینی، ترجمه مصطفوى ؛ ج‏3 ؛ ص170


مطالب مرتبط