مادر از هر جهت مقام ارجمند و والایی در همه ادیان داشته و دارد و همگان با دید احترام به او نگاه کرده و به عظمت و بزرگی از وی یاد می کنند.

مقام والای مادر

مقام والای مادر

مساله نيكى به پدر و مادر از اصول انسانى است كه حتى كسانى كه پايبند به دين و مذهبى نيستند نيز طبق الهام فطرت به آن جذب مى‏ شوند، بنا بر اين آن ها كه پشت پا به اين وظيفه بزرگ مى ‏زنند، نه تنها مسلمان واقعى نيستند كه نام انسان براى آن ها شايسته نيست. از این رو در آیه 15 سوره احقاف مى ‏فرمايد: «ما انسان را توصيه كرديم كه در باره پدر و مادرش نيكى كند»(وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ إِحْساناً). سپس به دليل لزوم حق ‏شناسى در برابر مادر پرداخته مى ‏گويد: «مادر، او را با اكراه و ناراحتى حمل مى ‏كند، و با ناراحتى بر زمين مى‏ گذارد، و دوران حمل و از شير باز گرفتنش سى ماه است»(حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهاً وَ وَضَعَتْهُ كُرْهاً وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً). مادر در طول اين سى ماه بزرگترين ايثار و فداكارى را در مورد فرزندش انجام مى‏ دهد. از نخستين روزهاى انعقاد نطفه حالت مادر دگرگون مى ‏شود، و ناراحتي ها پشت سر يكديگر مى ‏آيد، حالتى كه به حالت «ويار» ناميده مى ‏شود و يكى از سخت ترين حالات مادر است روى مى ‏دهد و پزشكان مى‏ گويند: بر اثر كمبودهايى است كه در جسم مادر به خاطر ايثار به فرزند رخ مى ‏دهد. هر قدر جنين رشد و نمو بيشتر مى‏ كند مواد بيشترى از شيره جان مادر مى‏ گيرد، و حتى روى استخوان هاى او و اعصابش اثر مى‏ گذارد، گاه خواب و خوراك و استراحت و آرامش را از او مى ‏گيرد، و در آخر دوران حمل راه رفتن و حتى نشست و برخاست براى او مشكل مى‏ شود اما با صبر و حوصله تمام و به عشق فرزندى كه به زودى چشم به دنيا مى ‏گشايد و بر روى مادر لبخند مى زند تمام اين سختی ها و ناملائمات را تحمل مى‏ كند. دوران وضع حمل كه يكى از سختترين لحظات زندگى مادر است فرا مى ‏رسد تا آنجا كه گاه مادر جان خود را بر سر فرزند مى ‏نهد. به هر حال بار سنگينش را بر زمين گذارده دوران سخت ديگرى شروع مى ‏شود، دوران مراقبت دائم و شبانه ‏روزى از فرزند، دورانى كه بايد به تمام نيازهاى كودكى پاسخ گويد كه هيچگونه قدرت بر بيان نيازهاى خود ندارد، اگر دردى دارد نمى ‏تواند محل درد را تعيين كند، و اگر ناراحتى از گرسنگى و تشنگى و گرما و سرما دارد قادر به بيان آن نيست، جز اين كه ناله سر دهد و اشك ريزد، و مادر بايد با كنجكاوى و صبر و حوصله تمام يك يك اين نيازها را تشخيص دهد و برآورده كند. نظافت فرزند در اين دوران مشكلى است طاقت فرسا، و تامين غذاى او كه از شيره جان مادر گرفته مى ‏شود ايثارى است بزرگ. بيماري هاى مختلفى كه در اين دوران دامان نوزاد را مى ‏گيرد و مادر بايد با شكيبايى فوق العاده به مقابله با آن ها برخيزد مشكل ديگرى است. اينكه قرآن در اينجا تنها از ناراحتي هاى مادر سخن به ميان آورده و سخنى از پدر در ميان نيست نه بخاطر عدم اهميت آن است، چرا كه پدر نيز در بسيارى از اين مشكلات شريك مادر است، بلکه روی این جهت است كه محسوس ‌تر و ملموس ‌تر است، و هم بخاطر اين كه زحمات مادر در مقايسه با پدر از اهميت بيشترى برخوردار است، و به همين دليل در روايات اسلامى تاكيد بيشترى در مورد مادر شده است.(تفسير نمونه، ج‏21، ص: 325)در حديثى آمده است كه مردى نزد رسول خدا(ص) آمد و عرض كرد: «اى رسول خدا به چه كسى نيكى كنم؟ فرمود: به مادرت. عرض كرد: بعد از او به چه كسى؟ فرمود: به مادرت. براى سومين بار عرض كرد: بعد از او به چه كسى؟ باز فرمود: به مادرت. و در چهارمين بار وقتى اين سؤال را تكرار كرد گفت به پدرت»(الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 159).

یادداشت: علی کفشگر فرزقی

منبع: تفسیر نمونه


مطالب مرتبط