کسی که با برادر مسلمان خویش غش کند، خداوند برکت را از روزی او بر می دارد.

هرکس با مسلمانی نیرنگ نماید، مسلمان نیست!

هرکس با مسلمانی نیرنگ نماید، مسلمان نیست!

یکی از ناهنجاری های فراگیر در جامعه بازار، که بعضاً نیز به دلایل مختلف به دست فراموشی سپرده می شود پدیده «فریب پنهانی» یا «غش در معامله» است. موضوع فریب پنهانی از آن جهت دارای اهمیت است که در صورت بی توجهی و در درازمدت، منجر به بی اعتمادی و نابودی یکی از مهم ترین سرمایه ها، یعنی سرمایه اجتماعی می گردد. دلیل ارزشمندی سرمایه اجتماعی، از این روست که هرجا حضور داشته باشد مانع فراگیری عوارض و آسیب های اجتماعی- اقتصادی شده و در بازار منجر به توسعه روابط، اعتماد و کاهش هزینه های مازاد می گردد.

غش در معامله از دو راه انجام می گیرد: تبلیغات غیرصادقانه و پوشش های غلط انداز به طوری که مشتری گول می خورد و بر خلاف آن چه از کالا تصور کرده و به دنبالش رفته به آن دست می یابد. تقلب و غش در عرضه کالا به هر شکل انجام گیرد وقتی موجب اغفال و عدم آگاهی مشتری گردد غش به شمار می آید.

غش در معامله، زندگی انسان را به تباهی می کشاند و اموال حلال و پاک انسان را نیز پلید و زشت می گرداند. جنس خوب و بد را مخلوط کردن، آب را با شیر آمیختن، مارک و علامت وسائل را تغییر دادن و مانند این کارها، از دیدگاه اسلام ممنوع و حرام است.

غش درمعامله، زندگی انسان را به تباهی می کشاند

حضرت صادق (ع) به مردی که شغلش آرد فروشی بود، فرمود: مبادا در معامله غش (تقلب) کنی، کسی که با مال مردم غش کند. با مال او غش کنند و اگر مال نداشته باشد در خانواده او غش واقع شود.»[1]

5cf389b7a67dd.jpg

و رسول گرامی اسلام (ص) کسی را که در معامله با مردم تقلب می کند، از امت خویش بیرون می داند و می فرماید: «کسی که با برادر مسلمانش غش کرده و با او نیرنگ نماید از ما نیست.»[2] و در آخرین خطبه خویش در شهر مدینه، به مردمان نصحیت فرمود و آنان را از نیرنگ در خرید و فروش بازداشت و فرمود: هرکس با مسلمانی نیرنگ نماید مسلمان نیست و در روز قیامت در زمره یهودیان محشور می شود.[3] زیرا یهودیان مردمانی بودند که در معامله با دیگران نیرنگ و غش می کردند.[4]

امام ششم (ع) می فرماید: کسی که با مسلمانان نیرنگ نماید، از مسلمانان به شمار نمی آید و اگر با این حالت بخوابد، در غضب و سخط الهی به خواب رفته و در حالی از خواب برمی خیزد که غضب الهی او را فرا گرفته است مگر آن که توبه نماید.[5]

کسی که در خرید و فروش، نیرنگ می کند، می خواهد با این کار به ثروت خویش بیفزاید و سود بیشتر را نصیب خویش گرداند. حال آن که به فرموده رسول خدا (ص) کسی که با برادر مسلمان خویش غش کند، خداوند برکت را از روزی او بر می دارد و زندگی را بر او دشوار می سازد و او را به خودش واگذار می کند.[6]

کسی که با برادر مسلمان خویش غش کند، خداوند برکت را از روزی او بر می دارد

و چه بسیار سخنان زیبای دیگری از پیشوایان معصوم (ع) که نیرنگ و غش در معامله را ممنوع دانسته و آن را سبب ذلت و کم شدن روزی بر شمرده اند. اصولاً حق و عدالت و نظم و حساب در همه چيز و همه جا، يك اصل اساسي و حياتي است، و همان گونه كه گفته شده اصلي است كه بر كل عالم هستي حكومت مي‌كند، بنابراين، هر گونه انحراف از اين اصل، خطرناك و بدعاقبت و هر گونه خيانت و تقلب در امر معاملات، پايه‌هاي اطمينان و اعتماد عمومي را- که بزرگترين پشتوانه اقتصادي ملتهاست- متزلزل و ويران مي‌سازد و ضايعات غير قابل جبراني براي جامعه به بار مي‌آورد.

اين موضوع نيز قابل توجه است كه از نظر شرعي و حقوقي، كم فروشان در برابر خريداران، ضامن و بدهكار هستند و لذا توبه آنها جز با اداي حقوقي كه غصب كرده‌اند ممكن نيست، حتي اگر صاحبانش را نشناسند بايد معادل آن را به عنوان رد مظالم از طرف صاحبان اصلی به مستمندان بدهند.

منبع: کتاب روزی حلال، محمد علی قاسمی



پی نوشت ها:

[1] . الکافی، ج5، ص160، منتهی المطلوب، ص1003.

[2] . آمالی شیخ صدوق، ص344، مذهب البارع، ج2، ص366.

[3] . ثواب الاعمال، ص284.

[4] . من لا یحضره الفقیه، ج3، ص273.

[5] . وسائل الشیعه، ج12، ص210.

[6] . موسوعه الاحادیث اهل البیت، ج8، ص106.


مطالب مرتبط