یک کارمند مؤمن و متعهد هیچگاه از همکار و رئیس خود بدگویی نمی کند و اگر مشکلی با همکارش داشته باشد به روشی دوستانه و خداپسندانه مشکل خود را با همکارش یا رئیسش حل می کند.

پرهیز از بدگویی پشت سر همکاران

پرهیز از بدگویی پشت سر همکاران

بدگویی به معنای هر گونه اظهارنظر بد و غیر اخلاقی درباره دیگری است، خواه به صورت شکایت باشد یا حکایت، یا نفرین، یا مذمت، و یا غیبت یا تهمت. یک کارمند مؤمن و متعهد و صادق هیچگاه از همکار و رئیس خود بدگویی نمی کند و اگر مشکلی با همکارش داشته باشد با او صحبت می کند و به روشی دوستانه و خداپسندانه مشکل خود را با همکارش یا رئیسش حل می کند. ولی کارمندان غیر متعهد وقتی با رئیس یا همکار خود اختلاف نظر دارند و قادر به بیان عقیده ی خود در مقابل آنها نیستند، در حضور جمع رفتاری ملایم و دلپذیر با وی می کنند، اما وقتی آن شخص مجلس را ترک می کند لب به انتقاد و بدگویی از او می گشایند. امام على علیه السلام می فرماید: «بدترین مردم کسى است که از برادران خود بدگویی کند و احسان کردن و خوبى کردن به او را از یاد برد».

از نظر قرآن بخاطر استحکام پیوندهاى اجتماعى لازم است بدون در نظر گرفتن یک هدف صحیح بدگویی نشود، از این رو قرآن درباره لزوم اجتناب از بدزبانى و زشت گویى، هنگام سخن گفتن می فرماید: خداوند دوست ندارد کسى با سخنان خود بدی های دیگران را اظهار کند مگر آن کسى که مورد ستم واقع شده باشد، [و برای دفع ستم با بدگویی از ظالمان از خود دفاع کند] البته خداوند شنوا و دانا است و می داند چه کسی برای دفع از خود بدگویی کرده و چه کسی برای تخریب دیگران بدگویی کرده است.(لا یُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ مَنْ ظُلِمَ وَ کانَ اللَّهُ سَمِیعاً عَلِیما)(نساء/148) آری خداوند «ستار العیوب» است دوست ندارد که افراد عیوب یکدیگر را فاش سازند و آبروى آنها را ببرند.

بدگویی کردن از دیگران سه مصداق بارز و آشکار دارد.

مصداق اول : غیبت کردن

یکی از مصادیق بدگویی غیبت کردن است. غیبت کردن به اندازه ای زشت است که قرآن کریم آن را نوعی خوردن گوشت برادر مرده می داند و می فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده اید! نباید بعضى از شما از دیگرى غیبت کند، آیا هیچ یک از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده خود را بخورد؟ هرگز شما چنین تمایلی ندارید بلکه آن را ناپسند مى دانید». پس همان طور که انسان از خوردن گوشت برادر مرده کراهت دارد باید از غیبت کردن نیز کراهت داشته باشد.(وَ لا یَغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضاً أَ یُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَنْ یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتاً فَکَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِیمٌ).(حجرات/12)

مصداق دوم: عیب جویی

یکی از مصادیق بدگویی عیب جویی کردن است به این معنا که کسى عیوب و صفات زشت ظاهری و آشکار دیگرى را به قصد تمسخر یا مذمت در پشت سر او یا در جلوی او بیان کند، مثل اینکه در مقام مذمت بگوید آن مرد نابینا، یا کوتاه قد، یا سیاهرنگ یا کچل و مانند آن. قرآن کریم درباره کسانی که چنین رفتاری با مؤمنان می کنند می فرماید:(وَیْلٌ لِکُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ).(همزه/1)

مصداق سوم: تهمت زدن

یکی از مصادیق بدگویی تهمت زدن است. بهتان و تهمت عبارتست از اینکه چیزی را به دروغ به دیگری نسبت دهد و شخصی که مرتکب گناه و عمل زشتی نشده به انجام آن متهم کند و یا عیب و نقصی را که در او نیست به او بچسباند و فرقی نیست که این نسبت دروغ در حضور او باشد یا در غیاب. تهمت از گناهان کبیره است و در قرآن مجید به شدت از آن نهی شده و عذاب شدیدی برای آن ذکر گردیده است. افترا و تهمت در حقیقت بدترین نوع دروغ است و چنانچه اتهام شخص در غیاب وی باشد، غیبت هم بشمار می آید و انسان در واقع مرتکب دو گناه شده است قرآن درباره زشتی تهمت زدن به دیگران می فرماید: « و آنها که مردان و زنان با ایمان را به خاطر کارى که انجام نداده اند آزار مى دهند متحمل بهتان و گناه آشکارى شده اند».(وَ الَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِينا)(احزاب/58).

در حدیثی امام على بن موسى الرضا از جدش پیامبر نقل کرده چنین آمده است :«کسى که مرد یا زن مسلمانى را بهتان زند یا در باره او سخنى بگوید که در او نیست خداوند او را در قیامت روى تلى از آتش قرار مى دهد تا از عهده آنچه گفته برآید».

یادداشت: علی کفشگر فرزقی

منبع: برگرفته از اخلاق کارمندی از دیدگاه قرآن و روایات، محمد خامه گر


مطالب مرتبط