اسلام، به انسان از چنین دیدگاهی می نگرد و در تأمین نیازهای او، مذهب، عقیده و افکار او را ملاک قرار نمی دهد، بلکه انسانیت و کرامت او را ملاک قرار دادند ....

کرامت انسانی در نگاه امام رضا (علیه السلام)

کرامت انسانی در نگاه امام رضا (علیه السلام)

امام رضا (علیه السلام) – زکریا بن آدم: سألتُ الرضا (علیه السلام) عن رجل من اهل الذمّه اصابهم جوعٌ، فاتی رجلٌ یولد له، فقال: هذا لک اطعمه و هو لک عبدٌ. قال (علیه السلام): لا یبتاع حرّ، فانّه لا یصلح لک و لا من اهل الذّمه.»[1]
زکریا (از شاگردان امام) می گوید: از امام (علیه السلام) پرسیدم که مردی از اهل ذمّه (غیر مسلمان مقیم در کشورهای اسلامی) که به فقر و گرسنگی دچار شده بود، فرزندش را آورد و گفت: فرزندم مال تو، او را خوراک بده و او برده تو باشد. امام فرمود: (آنان) آزاده خرید و فروش نمی شود، این کار شایسته تو نیست، از ذمیان نیز روا نمی باشد.
سخن امام، در اوج کرامت انسان و ارزش های انسانی قرار دارد و ارزش های مالی را نفی می کند. امام رضا (علیه السلام) اجازه نمی دهد آزادی فرزند انسانی اگر چه ذمی و کافر باشد، با امور مادی معاوضه گردد و کرامت و منزلت انسان به بهانه اینکه گرسنه است خدشه دار شود. از نظر امام، انسان آزاد است و احتیاجات اقتصادی نمی تواند او را برده او سازد و آزادی خدادادی او را سلب کند، اگرچه مسلمان نباشد.... بنگرید که این بینش درباره کافران و ذمیان است.[2]

5a2e0c09e880e.jpg

در خور توجه است که چنین رفتاری از کسانی است که در کادر حاکمیت یک امپراطوری بزرگ و بی رقیب قرار دارند و با فردی با عقیده ای ضد عقاید جامعه آنان چنین رفتاری دارند و این مایه شگفتی است و ژرفا و اصالت انسانگرایی در تفکر اسلامی را روشن می سازد؛ کاری که نمونه آن در سراسر غرب دیده نمی شود. با سخنی از امام علی (علیه السلام) این موضوع را روشن تر بیان می کنیم: امام علی (علیه السلام) فرمودند: «مرّ شیخ مکفوف کبیر یسأل، فقال امیرالمومنین (علیه السلام) ما هذا؟ فقالوا یا امیرالمومنین نصرانی! فقال: استعملتموه، حتی إذا کبّر و عَجَز منعتموه؟ انفقوا علیه من بیت المال».[3]
پیرمرد کهنسال کوری که گدایی می کرد، گذشت، امیرمومنان (علیه السلام) پرسید که: «این کیست؟» گفتند: یا امیرالمؤمنین! نصرانی (مسیحی) است، امام گفت: «از او چندان کار کشیدید تا پیر و ناتوان شد، حال به او چیزی نمی دهید؟ خرج او را از بیت المال (مسلمانان) بدهید.
اسلام، به انسان از چنین دیدگاهی می نگرد و در تأمین نیازهای او، مذهب، عقیده و افکار او را ملاک قرار نمی دهد، بلکه انسانیت و کرامت او را ملاک قرار دادند.


منبع: کتاب فرازهایی از سخنان امام رضا (علیه السلام)، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی

------------------------------------------
پی نوشت ها:
[1]. تهذیب 7/77؛ استبصار 3/83؛ مسند الامام الرضا «ع» 3/304.
[2]. معیارهای اقتصادی در تعالیم رضوی «ع» / 432.
[3]. وسائل الشیعه 11/49؛ الحیاه 2/285.


مطالب مرتبط