صلة رحم تنها این نیست که انسان به خانة بستگان خود برود و یادی از آنان کند؛ بلکه مصداق کامل آن این است که قبل از دیگران نیاز آنان را برطرف و آن ها را خوشحال ...

  ارتباط با خویشاوندان

ارتباط با خویشاوندان

پیامبر اکرم (ص) فرموده اند:

«إِنَّ مَنْ تَمَسَّکَ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ بِسِتِّ خِصَالٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ ... وَ یصِلَ رَحِمَهُ ...»[1]

کسی که در ماه رمضان به شش خصلت تمسّک جوید، خداوند گناهان او را پوشانده و می آمرزد: ... [یکی از این شش خصلت این است که] با خویشاوندانش در ارتباط باشد ... .

نکته ها

1. صلة رحم، یعنی پیوند و ارتباط با خویشاوندان. در سبک زندگی دینی به این امر توجه می شود که خویشاوندان باید با یکدیگر در ارتباط باشند، از حال هم با خبر باشند، به هم خدمت کنند، در گرفتاری های زندگی به داد هم برسند، با یکدیگر رفت و آمد داشته باشند، در صدقه دادن نیز خویشاوندان خود را در اولویت قرار دهند و از هر چه که ممکن است پیوندشان را به هم بزند، دوری کنند.

بنا بر فرمایش مراجع عظام تقلید حفظ هم الله تعالی، صلة رحم، منحصر به رفت و آمد با خویشاوندان نیست؛ بلکه این عمل با هدیه دادن، میهمان کردن، پیغام فرستادن، تماس تلفنی، سلام کردن و ... نیز انجام می شود. پس، همین اندازه که قطع رحم نشود، کافی است.[2] بنابراین، اگر رفت و آمد با خویشاوندان منحرف و فاسد، موجب فساد خود ما یا خانواده و فرزندانمان می شود، می توانیم صلة رحم را از سایر راه ها پیگیری کنیم. البته از موعظه و نصیحت آنان، تا حدّی که ممکن است، نباید خودداری کنیم؛ زیرا بزرگ ترین صله و احسان در حقّشان، بازداشتن آن ها از معصیت است.[3]

بنابر فرمایش مراجع عظام تقلید حفظ هم الله تعالی، صلة رحم، منحصر به رفت و آمد با خویشاوندان نیست؛ بلکه این عمل با هدیه دادن، میهمان کردن، پیغام فرستادن، تماس تلفنی، سلام کردن و ... نیز انجام می شود.

آیت الله جوادی آملی حفظه الله تعالی فرموده اند: «صلة رحم تنها این نیست که انسان به خانة بستگان خود برود و یادی از آنان کند؛ بلکه مصداق کامل آن این است که قبل از دیگران نیاز آنان را برطرف و آن ها را خوشحال سازد.[4] رسیدگی به ذوی القربی و بستگان نیازمند، هم صدقه است و هم صلة رحم. این رسیدگی، چنان مهم و مؤثّر است که اگر کسی با داشتن خویشاوندی نیازمند، به دیگران صدقه دهد، گویا صدقة او مقبول نیست.[5] خدای سبحان در بیان مصارف انفاق، ابتدا انفاق به پدر و مادر (اصول خانواده) را بیان فرمود که هم انفاق و هم صلة رحم و هم نیکی به پدر و مادر است.»[6]

نمی توان به بهانة این که برادر یا سایر نزدیکان فرد به وظایف دینی (نماز، روزه، خمس و ... ) عمل نمی کنند و به تذکر هم گوش نمی دهند، صلة رحم را ترک کند؛ مگر آن که قطع رابطه [به طور موقّت] باعث تأثیر و بیداری او شود که در این صورت، از باب نهی از منکر لازم است.[7]

قطع صلة رحم با خویشاوندان معتاد مثل خواهر معتاد، جایز نیست و اگر صلة رحم و رفت و آمد با آنان، کمک به گناه یا تأیید آن ها باشد؛ همچنین در مواردی که صلة رحم موجب آثاری سوء از قبیل زخم زبان، غیبت و بی حرمتی به انسان یا باعث بدبینی به انسان می شود، بهتر است معاشرت خود را با آنان کم کند و اگر این رفت و آمد در دراز مدت باعث کم رنگ شدن آن خلاف شود، شایسته است که با صبوری او را در کنار گذاشتن این خلاف کمک کرد.[8]

قطع رحم با خویشاوندانی که بی تقوا و بی نماز و ضدّ انقلاب اند؛ از قبیل پدر، مادر و خواهر جایز نیست و باید آن ها را با مراعات موازین، امر به معروف و نهی از منکر کنند.[9]

منبع: کتاب طعم بندگی، معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی آستان قدس رضوی




[1]. مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج7، ص370.

[2] نک: پرسش ها و پاسخ های دانشجویی، ج16، ص317.

[3] نک: مجمع المسائل گلپایگانی، ج1، ص524.

[4] تسنیم، ج2، ص560.

[5]. تسنیم، ج9، ص424.

[6]. تسنیم، ج10، ص517.

[7]. پرسش ها و پاسخ های دانشجویی، ج16، ص317.

[8]. نک: نرم افزار پرسمان.

[9]. نک: استفتائات امام خمینی رحمه الله علیه، ج1، ص488.


مطالب مرتبط