در سالهای 1310 تا 1316 شمسی توسط رضاخان و با هدایت انگلیس بخش هایی از سرزمین ایران به کشورهای همسایه واگذار شد.

 امضای سعداباد برای واگذاری زمین های ایران

امضای سعداباد برای واگذاری زمین های ایران

اگر نگاهی به فرهنگ لغات معتبر انگلیسی بیندازید ، وطن پرستی را اینگونه معنا می کند : ((وطنپرست کسی است که بخاطر حفظ و حراست زادبوم خود و در راه بهبودی آن منافع و علایق شخصی را زیر پا میگذارد و در این راه از جان خود هم میگذرد. )) با نگاهی به این تعریف از وطن پرستی برش هایی از تاریخ معاصر ایران را با هم مرور می کنیم و قضاوت وطن پرستی زمامداران گذشته نه چندان دور این سرزمین را بهشما واگذار می کنیم .

جدایی آرارات از ایران

رضاخان برای حل اختلافات مرزی بین ایران و ترکیه در دی ماه 1310 هجری شمسی طی قراردادی که به امضای دو دولت رسید ، قسمتی ازارتفاعات آرارات را که موقعیت سوق الجیشی جغرافیایی مهمی داشت را به ترکیه واگذار کرد و در قبال آن قطعه زمینی را در کردستان گرفت. رضاخان در توجیه این خیانت بزرگ گفت :(( مهم نیست که این تپه از آن که باشد، مهم این است که ما و آتاتورک با هم دوست باشیم. )) این بذل و بخشش نه تنها دامن شمال غرب ایران را گرفت که به شرق ایران نیز رسید .

ناامیدی ایران از (دشت ناامید)

قزاق میر پنج همچنین برای مرتفع شدن مناقشات مرزی ایران و افغانستان به موجب حکمیت دولت ترکیه در اسفند ماه 1312 ايران از «دشت نااميد» به مساحت 3 هزار کيلومتر چشم پوشيد و عملاً سرچشمه هيرمند از دسترس ايران خارج شد و بعدا هم سهم حق آبه ایران را بدرستی نپرداختند . اين موضوع ، آشکارا بر ضد منافع ايران بود. در این زمینه رضا‌علی دیوان‌بیگی استاندار مازندران در خاطراتش می‌گوید:(( هنگامی که ژنرال فخرالدین پاشا که به عنوان حَکَم از ترکیه برای حل اختلافات ایران و افغانستان آمد ، دولت ایران گفت هر چه ترک‌ها بگویند ما قبول داریم. ژنرال فخرالدین در مازندران گفت شما که استان به این قشنگی دارید، چرا بر سر دشت های سوزان سیستان و بلوچستان با افغانستان دعوا دارید. دیوان‌بیگی عصبانی می‌گوید برگشتم به ژنرال گفتم به شما چه مربوط است، این چه حرفی است شما می‌زنید که ما چون مازندران را داریم سیستان و بلوچستان را از دست بدهیم؟ در هر صورت آنجا هم ما دشت ناامید را به افغانستان دادیم. ))

به یغما رفتن چاه های نفت غرب ایران

رضاشاه پهلوی برای حل چالش مرزی بین ایران و عراق نیز ، پس از شکایت عراق به جامعه ملل و مذاکرات مستقیم ایران و عراق با نفوذ انگلیس در 13 تیر 1316 شمسی قراردادی بین ایران و عراق امضا شد که به موجب آن منابع نفتی غرب ایران و نصف اروند رود که طبق مقررات بین الملل خط تالوک می باشد، به عراق واگذار نمود و پس از این قرار داد ایران بابت عبور کشتی های نفتکش از آبادان مبالغ هنگفتی را به عراق بپردازد . در این باره باقر کاظمی وزیر خارجه وقت ایران می گوید: (( ما نزد رضاشاه رفتیم، نوری‌سعید وزیر عراق آمد و گریه و زاری کرد که بگذارید این رودخانه مال ما بشود. شما دریای فارس و دریای مکران (عمان) را دارید، اما ما هیچ‌ چیز نداریم. رضاشاه گفت: خُب اروند را به اینها بدهیم. خود باقر کاظمی(وزیر خارجه ایران) می‌گوید: به نظرم از جایی به رضاخان فشار آورده بودند. ))

پای روباه پیر در میان است

اگر بدنبال عامل پشت پرده این واگذاری های زیانبار و ننگین باشیم، انگشت اشاره به سوی انگلیس می رود. کشوری که پس از پایان جنگ جهانی اول با تسلط بر خاورمیانه بدنبال ایجاد پیمان امنیتی برای مقابله با شوروی و توسعه طلبی های او بود. برای این منظور انگلیس درصدد برامد تا مشکلات مرزی کشورهای منطقه را حل کند تا این پیمان امنیتی به نتیجه برسد. همه این واگذاری ها بین سالهای 1310 تا 1316 شمسی برای فراهم آمدن مقدمات پیمان سعد اباد بود که در تاریخ 17 تیر 1316 در کاخ سعد آباد تهران به امضای وزرای خارجه ایران، افغانستان، عراق و ترکیه رسید.

--------------------------------------

منابع

حسین مکی ،کتاب تاریخ بیست ساله ایران ، ج6 ص 153و154، 412

مهدی فرجی، گنجینه استاد ، بهار95، شماره 85


مطالب مرتبط