فضیلت شب قدر آن قدر زیاد و متواتر است که خود کتابی مستقل می طلبد، اما همین بس که بهترین شب سال، شب نزول قرآن به قلب مطهر پیامبر؛ نزول فرشتگان و روح اعظم؛ شب سلام و سلامت؛ شب تعیین سرنوشت و تقدیر مقدرات؛ شب ...

  و اما لیالی قدر
۱۳ دی ۱۳۹۶ 88 18.4 KB 13 0

و اما لیالی قدر

سکینه بیک خورمیزی (نیک)

دوش وقت سحــر از غصـــه نجـــاتم دادند و اندر آن خلوت شب آب حیاتم دادند
چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی آن شب قــدر که این تازه براتم دادند

فضیلت شب قدر آن قدر زیاد و متواتر است که خود کتابی مستقل می طلبد، اما همین بس که بهترین شب سال، شب نزول قرآن به قلب مطهر پیامبر؛ نزول فرشتگان و روح اعظم؛ شب سلام و سلامت؛ شب تعیین سرنوشت و تقدیر مقدرات؛ شب توبه و معرفت و شبی برتر از هزار ماه است «لیلة القدر خیرٌ من الفِ شهرٍ»[1]. کسی نمی داند کدامیک از آن سه شب، (نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم) حقیقتاً آن شب موعود است؛ ولی در روایات توصیه شده ایم که هر سه شب را احیاء بداریم و هر سه شب به تعبیری شب «اِحکام، امضاء و ابرام» است. یعنی شب نوزدهم تقدیر ما رقم می خورد و حکم آن صادر می شود؛ شب بیست و یکم، آن حکم امضاء شده و شب بیست و سوم به تایید نهایی و ابرام می رسد. پس هر سه شب را باید شب قدر دانست و تمام تلاش برای درک فیوضات باید به کار گرفته شوند.
امام باقر (علیه السلام) فرمود: در شب قدر هر آن چیزی که باید تا سال بعد اتّفاق افتد از خیر یا شر، طاعت یا معصیت، ولادت یا مرگ و یا روزی مقدّر می گردد و هر آنچه در آن شب مقدّر شد، و مشیت حضرت حق بر انجام آن تعلّق گرفت، از امور قطعی و حتمی و انجام شدنی است، چرا که خواست و مشیت خدا است که در آن نهفته است. راوی می گوید: پرسیدم که چه چیزی در آیه (آیه 1 از سوره قدر) «شب قدر از هزار ماه بهتر است»، مورد نظر خداوند است؟! فرمود: انجام عملی شایسته و بایسته از قبیل نماز و زکات و کارهای خیر دیگر در شب قدر، از انجام همین اعمال در هزار ماه دیگر که شب قدر نداشته باشد، بهتر است؛ و اگر خداوند متعال ثواب مؤمنان را چند برابر نمی کرد، هرگز به آن نمی رسیدند، ولی خداوند اجر اعمال نیک آنها را چند برابر می کند.[2]

برای درک بهتر شب های قدر چه کنیم؟
زمان خوشدلی دریاب و دُریاب که دایم در صدف گوهر نباشد

خانواده برای درک فیوضات لیالی قدر، لازم است با یک برنامه ریزی خوب، نهایت بهره را ببرند. لذا باید در طول روز به فکر برنامه شب بوده و خود را با کار و تلاش، بیش از حد خسته نکنیم؛ بلکه ساعاتی از روز را به استراحت پرداخته و حتی کودکان و نوجوانان را توصیه به خواب روز کرده تا در شب توان بیدار ماندن را داشته باشند.
از حضرت زهرا (سلام الله علیها) نقل شده که می فرمودند: ما در شب قدر بچه هایمان را بیدار نگاه می داشتیم - آنها را روزها می خوابانیدیم تا بتوانند در این شبها بیدار باشند - تا از برکات لیلة القدر بهره مند شوند.[3]
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «مَن قام لَیلةَ القَدرِ إیماناً وَ اِحتساباً غَفَر لَهُ ما تَقَدّمَ مِن ذَنبِهِ»[4] «اگر کسی، با ایمان و برای کسب خشنودی خداوند، شب قدر را زنده بدارد، گناهان گذشته او آمرزیده می شوند.»
یک خانواده با ایمان یکدیگر را به کسب فیوضات و بهره گیری از برکات توصیه می کنند. اگر پدر و مادر کودکان خویش را به مراسم شب قدر ببرند و ارزش احیاء را برایشان بازگو کنند، این ارزش گذاری در خانواده نهادینه می شود و هر یک از اعضای خانواده فعالیت های خودش را با برنامه های شب قدر متناسب می کنند.

آنچه در شب های قدر می توان انجام داد؟
غسل، خواندن نمازهای ویژه زیارت امام حسین (علیه السلام)، خواندن دعای جوشن کبیر، دعا و مناجات، قرآن سر گرفتن و ... از اعمال این شب های مبارک است. چه خوب است هر یک از اعضای خانواده قبل از غروب آفتاب با غسل و شستشو، آمادگی رفتن به میهمانی الهی را کسب کند و پس از افطاری سبک، اگر باز هم نیاز به استراحت دارد، اندکی خوابیده و سپس به یکی از مجالس که در آن اعمال شب قدر انجام می شود، بروند.
چه خوب است در خانواده گفتمان مراسم شب قدر، شرکت در مجالس و تحلیل سخنرانی ها و مراسم حاکم و رایج باشد. به عنوان مثال پدر یا مادر خانواده با فرزندان، از گذاشتن قرآن بر سر و این که ما باید تحت فرامین قرآن زندگی کنیم و وحی الهی شاخصه زندگی سعادتمندانه ما است، و زندگی در پرتو قرآن، سعادت بخش، و زندگی بدون قرآن، گمراه کننده است، را مورد عنایت ویژه قرار دهند، آن چنان که امام حسن (علیه السلام) از سیره مادرشان نقل می کنند و دعا کردن برای یکدیگر و سایر مردم را جزء وظایف همه اعضاء خانواده به شمار می آورند. [5]
از آنجا که در روایات، افضل الاعمال در شب قدر، «مباحثة فی العلم»[6]ذکر شده، بهتر است خانواده مجلسی را انتخاب کنند که قبل از اجرای ادعیه خوانی و قرآن سر گرفتن از محضر عالمی بهره ببرند تا پاداش «مباحثه فی العلم» را نیز در نامه عمل خویش ذخیره کنند. ذکر شده، بهتر است خانواده مجلسی را انتخاب کنند که قبل از اجرای ادعیه خوانی و
خداوند در سوره قدر می فرماید: «تَنَزَّل‌ُ المَلائِکَةُ وَ الرُّوح‌ُ فیها بإذن ربهم من کل امرٍ* سلامٌ هی حتی مطلع الفجر» آنچه از ظاهر قرآن بر می آید ملائکه به همراه روح با اجازه خداوند برای هر کاری که مقرر شده در شب قدر فرود می آیند و به هر کسی که بیدار باشد و مشغول عبادت، سلام می دهند و خدا می داند که سلام ملائکه با جان و روح مؤمنین شب زنده دار چه می کند؟! شاید آن طور که سلام ملائکه آتش نمرود را بر ابراهیم، گلستان کرد، آتش خشم خداوند نیز بر ما گلستان شود و توبه ما مورد پذیرش قرار بگیرد.

اغتنام شب های قدر
مؤمن هوشمند و کیس، در شب قدر که بهترین شب و بهترین لحظه های یک سال است، وقت را غنیمت می داند و آن شب از لهو و لعب و گفتگو در میهمانی ها و اتلاف وقت به شدت پرهیز می کند.
یوسفا آمد رسن، در زن دو دست از رسن غافل مشو، بیگه شدست[7]

خداوند به خاطر لطف و رحمتی که به بندگانش دارد، اراده فرموده تا آنان را که در چاه غفلت و فراموشی و جهل گرفتار آمده اند را نجات دهد و شب قدر، آن شبی است که اگر خانواده ها با برنامه ریزی و پیش بینی های قبلی و آگاهی از فضیلت و اعمال آن شب در این میهمانی خداوند حضور یابند و با شرکت در مجالس مربوطه توفیق حاصل کنند، بهترین تقدیر را برای خود، خانواده و جامعه شان رقم خواهند زد و به خوشبختی سعادت نائل خواهند آمد.


[1]- سوره قدر/3.
[2]- ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 68 .
[3]- زندگانی حضرت زهرا علیها السلام (روحانی)، ص 935
[4]- پیام پیامبر، ص 546
[5]- ر.ک: بحارالانوار :ج43ص81 وج89ص313.
[6]- ر.ک: مفاتیح الجنان، اعمال شب قدر از قول شیخ صدوق.
[7]- مثنوی مولوی


مطالب مرتبط